Vì sao ngành công nghiệp robot hình người vẫn chật vật chứng minh khả năng sinh lời thực tế

Các nhà sản xuất đang chuyển trọng tâm từ số lượng đơn vị máy được xuất xưởng sang khối lượng công việc thực tế mà máy móc của họ thực hiện được. Khi ngành công nghiệp chuyển dịch từ các buổi trình diễn trong phòng thí nghiệm sang các sàn kho bãi, các công ty đang phải vật lộn để thu hẹp khoảng cách giữa con số sản xuất khổng lồ và lợi nhuận thương mại thực sự. Sự chuyển dịch này là thiết yếu vì các chỉ số hiện tại thường không cho thấy liệu một robot hình người có thực sự tự hoàn vốn thông qua việc tiết kiệm chi phí nhân công hay không.
- Interact Analysis đã báo cáo vào tháng 6 rằng chỉ có khoảng 10% trong số 20.000 robot được sản xuất trên toàn cầu vào năm 2025 là đạt được các ứng dụng trong thế giới thực.
- AGIBOT của Trung Quốc đã giới thiệu một chỉ số mới gọi là Worken vào ngày 29 tháng 10 để đo lường "giờ làm việc thông minh hiệu quả".
- Chính phủ Trung Quốc đã ban hành một chỉ thị vào tháng 6 năm 2026 yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước phải triển khai robot trước ngày 31 tháng 12.
Tại sao ngành công nghiệp đang gặp khó khăn trong việc chứng minh năng suất của robot?
Lĩnh vực robot hiện đang thiếu một thước đo chung để so sánh các loại máy móc khác nhau. Trong khi một số công ty báo cáo số giờ máy hoạt động, những công ty khác lại tập trung vào số lượng vật phẩm mà máy di chuyển hoặc số lượng đơn vị họ đã bán được. Điều này khiến người mua khó biết được liệu một robot có phải là một khoản đầu tư tốt hay không.
Theo pymnts.com, các điểm dữ liệu hiện có thường không thể so sánh được với nhau. Ví dụ, Agility Robotics báo cáo rằng robot hình người Digit của họ đã di chuyển hơn 100.000 thùng hàng tại một kho hàng ở Georgia với độ chính xác 98%. Trong khi đó, Figure AI báo cáo rằng các robot Figure 02 của họ đã xử lý hơn 90.000 chu kỳ tấm kim loại tại một nhà máy ở South Carolina. Một công ty đo lường bằng thùng hàng trong khi công ty kia đo bằng chu kỳ kim loại, khiến việc so sánh trực tiếp là không thể.
AGIBOT đang cố gắng giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng một điểm số gọi là Worken. Chỉ số này tính toán "giờ làm việc thông minh hiệu quả" bằng cách nhân số lượng robot đang hoạt động với số giờ tự hành của chúng và một tỷ lệ hiệu suất. Tỷ lệ này so sánh đầu ra của robot với một tiêu chuẩn của con người. Cách tiếp cận này đảm bảo rằng hai đội robot có cùng quy mô sẽ không được coi là ngang nhau nếu một đội cần sự trợ giúp liên tục của con người để hoàn thành nhiệm vụ.
Có khoảng cách giữa sản xuất và sử dụng thực tế không?
Đang có một sự mất kết nối lớn giữa số lượng máy móc đang được chế tạo và số lượng máy móc thực sự làm việc trong các nhà máy. Trong khi sản lượng đang bùng nổ, hầu hết các máy móc này được sử dụng cho nghiên cứu hoặc giải trí thay vì tạo ra tiền cho các doanh nghiệp.
Nghiên cứu từ techtimes.com lưu ý rằng sản lượng toàn cầu đã tăng gấp mười lần, từ dưới 2.000 đơn vị vào năm 2024 lên hơn 20.000 đơn vị vào năm 2025. Tuy nhiên, đại đa số các đơn vị này không được đưa vào dịch vụ thương mại. Các nhà sản xuất Trung Quốc đã sản xuất hơn 90% tổng khối lượng đó.
Hồ sơ của chính Unitree trước khi niêm yết vào tháng 8 trên sàn STAR Market Thượng Hải cho thấy hơn 70% doanh thu của họ đến từ các khách hàng giáo dục và nghiên cứu. Chỉ chưa đầy 10% doanh số đến từ các ứng dụng công nghiệp. Điều này cho thấy ngành công nghiệp hiện đang chế tạo các công cụ cho các nhà khoa học thay vì các công cụ cho công nhân.
Chi phí để triển khai những máy móc này là bao nhiêu?
Chi phí phần cứng cao vẫn là một rào cản lớn đối với việc áp dụng rộng rãi. Để một robot trở nên hữu ích trong nhà máy, giá thành phải giảm đáng kể để cho phép máy móc tự hoàn vốn trong một khoảng thời gian hợp lý.
Các mẫu robot Trung Quốc hiện tại đang được bán với giá từ 300.000 đến 500.000 RMB, tương đương khoảng 44.600 đến 74.400 USD mỗi đơn vị. Để đạt được thời gian hoàn vốn là hai năm, mức giá cần giảm xuống khoảng 160.000 RMB, tương đương khoảng 23.800 USD. Đây là một thách thức về sản xuất hơn là chỉ là một vấn đề về công nghệ.
Ngay cả khi một robot hoạt động tốt, nó vẫn có thể không mang lại lợi nhuận. Chỉ số Worken do AGIBOT đề xuất không bao gồm các chi phí như điện, bảo trì hoặc tích hợp. Một robot có thể có điểm năng suất cao nhưng chi phí vận hành vẫn có thể cao hơn so với công nhân con người mà nó thay thế.
Góc nhìn từ mỗi phía
Ngành công nghiệp đang bị chia rẽ giữa những người tập trung vào sự tăng trưởng công nghệ nhanh chóng và những người tập trung vào thực tế kinh tế của việc triển khai.
AGIBOT coi kỷ nguyên hiện tại là giai đoạn chuyển đổi hướng tới việc bán kết quả thay vì bán phần cứng.
"Năm 2026 đánh dấu sự khởi đầu của việc triển khai quy mô lớn cho trí tuệ hiện thân (embodied intelligence),"phó chủ tịch cấp cao của AGIBOT cho biết.
Mặt khác, các nhà phân tích thị trường nhấn mạnh "tam giác bất khả thi" mà các công ty phải giải quyết. Để thành công, một cỗ máy phải cung cấp khả năng vận hành tự hành, tỷ suất hoàn vốn rõ ràng và khả năng xử lý nhiều nhiệm vụ khác nhau cùng một lúc. Hiện tại, hầu hết các máy móc đều gặp khó khăn để thực hiện được cả ba điều này.
Trung Quốc đang thúc đẩy việc áp dụng robot như thế nào?
Trung Quốc đang chuyển dần từ cách tiếp cận theo định hướng thị trường sang cách tiếp cận theo chỉ thị của chính phủ để đảm bảo robot đi vào thế giới thực. Mục tiêu là tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ cần thiết để huấn luyện trí tuệ nhân tạo tiên tiến hơn.
Vào tháng 6 năm 2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin cùng Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước Trung Quốc đã ban hành một chỉ thị. Họ yêu cầu các chính quyền địa phương và các doanh nghiệp nhà nước phải triển khai các hệ thống này vào các hoạt động thực tế trước cuối năm. Mục tiêu là hơn 10.000 đơn vị trên 100 kịch bản khác nhau, bao gồm cả y tế và logistics.
Chỉ thị này là một hướng dẫn về mua sắm. Bằng cách buộc các công ty nhà nước phải mua robot, chính phủ đảm bảo rằng máy móc sẽ thu thập được các nhật ký tương tác vật lý. Những nhật ký này rất quan trọng vì, không giống như AI dựa trên văn bản, robot vật lý cần ghi lại cách chúng di chuyển và tương tác với các vật thể để cải thiện trí thông minh của mình.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Ngành công nghiệp đang đối mặt với một số thời hạn và cột mốc quan trọng ngay lập tức. Tại Trung Quốc, các chính quyền địa phương phải sớm nộp kế hoạch thực hiện triển khai robot, và các báo cáo tiến độ phải được nộp vào tháng 11 năm 2026. Thời hạn chính thức cho việc triển khai theo chỉ thị của chính phủ là ngày 31 tháng 12 năm 2026.
Tại Hoa Kỳ, Agility Robotics đang tiến tới thị trường đại chúng. Các cổ đông của Churchill Capital Corp XI đã chấp thuận việc sáp nhập với Agility, và công ty hợp nhất dự kiến sẽ bắt đầu giao dịch trên Nasdaq vào thứ Năm, ngày 5 tháng 11. Những chuyển động thị trường này sẽ cung cấp thêm dữ liệu về việc liệu các nhà đầu tư có tin rằng robot thực sự có thể tạo ra lợi nhuận hay không.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao các công ty robot vẫn chưa tập trung vào lợi nhuận?
Hầu hết các công ty hiện đang trong giai đoạn thu thập dữ liệu và chứng minh khả năng kỹ thuật. Họ đang ưu tiên khả năng thực hiện các nhiệm vụ một cách đáng tin cậy trước khi có thể chứng minh rằng máy móc sẽ tiết kiệm được nhiều tiền hơn chi phí bỏ ra.
Sự khác biệt giữa một robot "đang hoạt động" (active) và "có năng suất" (productive) là gì?
Một robot đang hoạt động là robot đang được bật và đang di chuyển, trong khi một robot có năng suất là robot hoàn thành các nhiệm vụ thành công mà không cần con người phải can thiệp để sửa lỗi.
Liệu robot hình người có sớm thay thế công nhân là con người không?
Mặc dù chúng đang được triển khai trong các kho hàng và nhà máy, nhưng chi phí cao và nhu cầu thu thập dữ liệu liên tục có nghĩa là hiện tại chúng phổ biến trong các phòng thí nghiệm nghiên cứu hơn là trong các vai trò lao động phổ thông.


