Lãnh đạo các nước tìm kiếm giải pháp hòa bình nhằm giải quyết xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Campuchia Hun Manet đã gặp nhau tại Philippines để thống nhất các biện pháp xây dựng lòng tin mới nhằm ổn định lệnh ngừng bắn mong manh. Cuộc gặp này, diễn ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, diễn ra trong bối cảnh hai quốc gia đang nỗ lực quản lý những hệ lụy kéo dài từ xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia, vốn đã chứng kiến các cuộc giao tranh ác liệt vào tháng 7 và tháng 12 năm ngoái.
Các thỏa thuận mới giữa hai quốc gia là gì?
Các nhà lãnh đạo đã đồng ý giao nhiệm vụ cho Bộ trưởng Ngoại giao của mỗi nước theo đuổi các biện pháp xây dựng lòng tin thực tế nhằm khôi phục sự tin tưởng song phương. Mặc dù không có đột phá lớn nào được công bố, cuộc gặp đã đánh dấu sự sẵn lòng nối lại các cuộc thảo luận về các vấn đề biên giới nhạy cảm vốn đã bị đình trệ trong nhiều tháng.
Theo The Diplomat, tháng 5 năm 2026: Thủ tướng Anutin Charnvirakul tuyên bố rằng hai bên sẽ tập trung vào những lĩnh vực mà họ có điểm chung để xây dựng lại mối quan hệ. Ông nhấn mạnh rằng các quốc gia phải cùng nhau tiến về phía trước theo từng bước một.
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., với vai trò là chủ tịch ASEAN, xác nhận rằng Nhóm Quan sát viên ASEAN (AOT) sẽ tiếp tục giám sát lệnh ngừng bắn. Nhiệm vụ của nhóm giám sát này đã được gia hạn thêm ba tháng, kéo dài đến tháng 7. Tổng thống Marcos lưu ý rằng cuộc gặp có thể thực hiện được là nhờ niềm tin chung giữa các nhà lãnh đạo rằng thời kỳ chiến tranh đã qua.
Hai bên nhìn nhận tình hình biên giới hiện nay như thế nào?
Chính phủ hai nước có quan điểm khác nhau về tính hợp pháp của các yêu sách lãnh thổ và các phương pháp cần thiết để giải quyết chúng. Trong khi Thái Lan tìm kiếm sự hợp tác thực tế, Campuchia lại nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt các khuôn khổ pháp lý hiện có và các thỏa thuận ngừng bắn trước đó.
Quan điểm của mỗi bên:
- Thái Lan: Thủ tướng Anutin Charnvirakul đã tập trung vào "các biện pháp xây dựng lòng tin thực tế" để ổn định biên giới. Mặc dù Thái Lan gần đây đã hủy bỏ Bản ghi nhớ (MoU) năm 2001 liên quan đến việc thăm dò năng lượng chung trên biển, ông Anutin phủ nhận rằng động thái này có liên quan trực tiếp đến các tranh chấp biên giới đất liền.
- Campuchia: Thủ tướng Hun Manet khẳng định rằng biên giới không thể bị thay đổi thông qua vũ lực hoặc bằng "sự đã rồi". Theo The Diplomat, tháng 5 năm 2026: Ông Manet kêu gọi nối lại ngay lập tức công tác khảo sát và phân định biên giới dưới sự điều hành của Ủy ban Biên giới chung (JBC).
Quy mô của các vụ bạo lực quân sự gần đây là gì?
Cuộc xung đột đã gây ra tổn thất đáng kể về người và khiến dân thường phải di dời trên diện rộng. Các cuộc giao tranh bao gồm các cuộc không kích của Thái Lan và các đợt đấu pháo, tên lửa dữ dội qua biên giới đất liền đang tranh chấp trong các đợt bùng phát vào tháng 7 và tháng 12 năm ngoái.
Theo BBC Thai, tháng 7 năm 2025: Thiệt hại về người là rất lớn, với số người chết được báo cáo tổng cộng là 29 người ở Thái Lan và 13 người ở Campuchia. Các số liệu cụ thể từ phía Thái Lan cho thấy có 15 quân nhân tử nạn và 192 người bị thương, trong khi người phát ngôn quốc phòng Campuchia, Trung tướng Mali Socheata, báo cáo có 8 dân thường và 5 quân nhân thiệt mạng trong giai đoạn 24-25 tháng 7.
Việc di cư của người dân đã đạt đến quy mô khổng lồ. Theo BBC Thai, tháng 7 năm 2025: Chính quyền Thái Lan báo cáo rằng hơn 800.000 người đã bị ảnh hưởng tại bảy tỉnh biên giới, với khoảng 187.974 người đang cư trú tại 730 nơi trú ẩn. Về phía Campuchia, Trung tướng Mali Socheata báo cáo rằng 172.094 người tị nạn đã trải khắp năm tỉnh chính, bao gồm Siem Reap và Preah Vihear.
Xung đột đã tác động đến kinh tế khu vực như thế nào?
Căng thẳng biên giới đã gây ra sự gián đoạn kinh tế nghiêm trọng, đặc biệt ảnh hưởng đến thương mại và sự di chuyển của lao động. Do biên giới phần lớn vẫn đóng cửa, thương mại đường bộ gần như bị triệt tiêu, ảnh hưởng đến các mặt hàng thiết yếu như dầu mỏ và nông sản.
Theo East Asia Forum, tháng 6 năm 2026: Campuchia đang đối mặt với sự tổn thương kinh tế cao hơn vì nước này phụ thuộc nhiều hơn vào thương mại với Thái Lan. Nhập khẩu của Campuchia từ Thái Lan đã giảm từ 3,4 tỷ USD năm 2024 xuống còn 2,92 tỷ USD vào năm 2025.
Thị trường lao động cũng đang chịu áp lực. Thái Lan đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học và phụ thuộc vào lao động Campuchia cho các công việc "3D" (bẩn thỉu, nguy hiểm và khó khăn) trong ngành xây dựng và nhà hàng. Xung đột khiến việc tuyển dụng những lao động này trở nên khó khăn, trong khi những người Campuchia trở về phải đối mặt với công việc bấp bênh, năng suất thấp. Theo East Asia Forum, tháng 6 năm 2026: Campuchia báo cáo có tới 600.000 người phải di dời trong thời điểm xung đột lên cao trào.
Tại sao các nhà báo đang phải đối mặt với các hành động pháp lý tại Campuchia?
Bầu không khí chính trị vẫn còn căng thẳng, khi chính phủ Campuchia thực hiện các hành động pháp lý đối với các cá nhân chỉ trích các chính sách biên giới. Điều này xảy ra trong khi đất nước đang chuẩn bị cho các chu kỳ bầu cử sắp tới.
Theo UCA News, tháng 5 năm 2026: Bốn nhà báo, bao gồm các thành viên của KSP TV Live và PPS News, dự kiến sẽ hầu tòa tại một tòa án tỉnh sau một cuộc đối đầu tại biên giới Thái Lan. Trong khi cảnh sát cáo buộc các nhà báo đã say xỉn và kích động bạo lực, các biên tập viên của họ khẳng định vụ việc là một "âm mưu dàn dựng để gài bẫy" họ.
Cuộc trấn áp này tiếp nối một mô hình các hành động pháp lý chống lại những người chỉ trích. UCA News, tháng 5 năm 2026: báo cáo rằng hơn 30 người đã phải hầu tòa vì chỉ trích các chính sách biên giới của chính phủ, bao gồm nhà hoạt động xã hội Him Mom, người đã bị bỏ tù hai năm vì các bài đăng trên mạng xã hội liên quan đến cuộc xung đột.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo đối với các khu vực biên giới?
Sự ổn định trong tương lai phụ thuộc vào khả năng của các bộ trưởng ngoại giao trong việc chuyển từ các thỏa thuận cấp cao sang hợp tác kỹ thuật. Trọng tâm trước mắt sẽ là Ủy ban Biên giới chung và việc tiếp tục giám sát lệnh ngừng bắn.
Các bước tiếp theo hiện đang được triển khai:
- Nhóm Quan sát viên ASEAN (AOT) sẽ tiếp tục giám sát lệnh ngừng bắn cho đến hết tháng 7 năm 2026.
- Bộ trưởng Ngoại giao của cả hai quốc gia được giao nhiệm vụ khởi xướng các cuộc thảo luận thực tế để tìm ra điểm chung.
- Campuchia đang tìm kiếm một giải pháp chính thức cho các yêu sách chồng lấn trên biển thông qua Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
- Chính quyền Campuchia đang kêu gọi nối lại công tác khảo sát và phân định biên giới dưới sự điều hành của Ủy ban Biên giới chung (JBC).
Các câu hỏi thường gặp
Tại sao biên giới Thái Lan - Campuchia bị đóng cửa?
Biên giới phần lớn vẫn đóng cửa trong hơn một năm qua do sự suy giảm quan hệ ngoại giao và các đợt bùng phát xung đột vũ trang gần đây.
Có bao nhiêu người phải di dời do giao tranh?
Các ước tính khác nhau, nhưng các báo cáo cho thấy hàng trăm nghìn người đã phải di dời, với Campuchia báo cáo có tới 600.000 người phải di dời trong nước.
Vai trò của ASEAN trong cuộc xung đột này là gì?
ASEAN cung cấp một Nhóm Quan sát viên để giám sát lệnh ngừng bắn và tạo điều kiện cho các cuộc gặp ngoại giao giữa hai thủ tướng nhằm khuyến khích hòa bình.
Nguồn
- 1.thediplomat.comThai, Cambodian PMs Agree to 'Confidence Building' Measures on Border
- 2.ucanews.comFour Cambodian journalists to face court after border fracas
- 3.eastasiaforum.orgThe long shadow of the Cambodia-Thailand border conflict
- 4.bbc.comประมวลความสูญเสียไทย-กัมพูชา หลังครบรอบ 1 สัปดาห์เหตุปะทะชายแดน


