Hội nghị Thượng đỉnh AI quy mô lớn tại Shanghai: Tập trung vào phần cứng và quản trị toàn cầu
Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) năm 2026 tại Thượng Hải đã trở thành nơi không chỉ trình diễn các thuật toán và chip tiên tiến, mà còn là minh chứng cho nỗ lực của Trung Quốc trong việc tái định hình quản trị AI toàn cầu giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt với Hoa Kỳ.[3][9][1] Từ những sảnh triển lãm quy mô kỷ lục đến những đột phá về công nghệ phần cứng được công bố dưới cái nóng oi ả của mùa hè, sự kiện này làm nổi bật cách mà phần cứng AI, năng lực tính toán và việc thiết lập các quy tắc quốc tế đang trở thành trọng tâm trong chiến lược công nghệ của Trung Quốc.[3][6][1]
Quy mô kỷ lục và sự tập trung vào năng lực tính toán
Diễn ra từ ngày 17 đến 20 tháng 7, kỳ WAIC thứ chín trải rộng hơn 100.000 mét vuông không gian triển lãm tại bốn sảnh và ba địa điểm ở Thượng Hải, quy mô lớn nhất trong lịch sử hội nghị.[3][9] Các nhà tổ chức cho biết có hơn 1.100 doanh nghiệp đang trưng bày hơn 3.000 công nghệ, với hơn 300 sản phẩm AI lần đầu tiên ra mắt toàn cầu, khẳng định vai trò của sự kiện như một bệ phóng cho phần cứng và phần mềm mới.[3][4][9]
Hội nghị được cấu trúc xoay quanh hai trục chính: tính toán thông minh (intelligent computing), tập trung vào cơ sở hạ tầng AI và chip, và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence), tập trung vào robot và các thiết bị tích hợp AI.[3][4][10] Mỗi trục đã thu hút hơn 200 công ty, đánh dấu sự chuyển dịch từ đổi mới thuật toán thuần túy sang các nền tảng tính toán quy mô lớn, đáng tin cậy và triển khai trong thế giới thực.[3][4][2]
Phần cứng nội địa trở thành tâm điểm
Chủ đề trung tâm tại WAIC 2026 là cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán mạnh mẽ tại quê nhà nhằm đối phó với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Hoa Kỳ.[2][6][10] Các nhà phân tích ngành tại hội nghị mô tả chip nội địa của Trung Quốc đang vượt qua điểm uốn, từ chỗ chỉ dừng lại ở mức "có thể sử dụng" sang mức "khả năng sử dụng cao", phản ánh sự tiến bộ nhanh chóng về hiệu suất, hiệu quả lập lịch và sự trưởng thành của hệ sinh thái.[2]
Trong số các triển lãm phần cứng nổi bật nhất là Atlas 950 Super Node của Huawei, được giới thiệu là một trong những nền tảng tính toán AI lớn nhất ngành và là biểu tượng cho nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các linh kiện nước ngoài.[6][7] Hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ khối lượng công việc huấn luyện khổng lồ cho các mô hình lớn, làm nổi bật cách các cụm tính toán, thay vì các chip riêng lẻ, đang trở thành tiêu chuẩn cho năng lực AI quốc gia.[6]
Các màn ra mắt khác bao gồm chip 3D tính toán gần bộ nhớ (near-memory computing) và các thiết kế bộ tăng tốc mới nhằm cải thiện hiệu suất năng lượng và thông lượng cho các tác vụ AI.[6] Những đổi mới này đề cập đến một vấn đề "nhiệt độ" rộng lớn hơn đang bao trùm ngành: khi các mô hình ngày càng lớn hơn và các trung tâm dữ liệu ngày càng dày đặc hơn, việc quản lý nhiệt và tiêu thụ điện năng trở thành những rào cản quan trọng đối với việc mở rộng AI, đặc biệt là trong những tháng hè nóng nực của Trung Quốc.[2][6] Các đơn vị triển lãm tại WAIC đã trình diễn các giải pháp làm mát và tối ưu hóa ở cấp độ kiến trúc như một phần của nỗ lực quản lý các giới hạn vật lý của phần cứng AI.[2][6]
Các mô hình khổng lồ, Agent và phần cứng đứng sau chúng
Về phía phần mềm, các công ty Trung Quốc đang tận dụng WAIC để trình diễn các mô hình tiên phong phụ thuộc nặng nề vào năng lực tính toán nội địa. Mô hình lớn đa phương thức M3 của MiniMax, được tiết lộ là một mô hình nền tảng mã nguồn mở, được báo cáo là sở hữu khoảng 2,8 nghìn tỷ tham số và hỗ trợ cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1.000.000 token bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh và video.[6][7] Những thông số kỹ thuật này xếp nó vào nhóm các mô hình mã nguồn mở lớn nhất tại Trung Quốc và nhấn mạnh bản chất thâm dụng tính toán của nghiên cứu AI hiện nay.[6]
Hội nghị cũng làm nổi bật sự phát triển nhanh chóng của AI agent (tác nhân AI)—các hệ thống có khả năng thực hiện nhiệm vụ và giao dịch thay vì chỉ đơn thuần là trò chuyện. Một "Hệ điều hành Agent" mới có tên Jieyue được quảng bá là hệ điều hành agent đầy đủ đầu tiên của ngành, nhằm đưa các agent từ các bản demo thử nghiệm thành các công cụ năng suất hàng ngày.[6][2] Song song đó, các đơn vị triển lãm cũng giới thiệu cái mà họ mô tả là chiếc điện thoại thông minh tích hợp AI agent đầu tiên trên thế giới, tích hợp khả năng agent ở cấp độ thiết bị và gợi mở về một tương lai nơi các thiết bị đầu cuối được xây dựng lại xung quanh các hệ điều hành thuần AI (AI-native).[6][2][7]
Những tiến bộ phần mềm này củng cố tầm quan trọng chiến lược của cơ sở hạ tầng tính toán đáng tin cậy. Các bình luận tại hội nghị nhấn mạnh rằng sự cạnh tranh đang chuyển dịch từ quy mô thô—như tổng số FLOPS hoặc số lượng GPU—sang hiệu suất đầu cuối (end-to-end), hiệu quả lập lịch và khả năng tích hợp với các quy trình công nghiệp.[2][8] Các phiên thảo luận tại WAIC liên tục nhấn mạnh rằng những cải tiến trong việc tận dụng và điều phối phần cứng có thể tạo ra tác động tương đương với các đột phá về thuật toán.[2]
Trí tuệ hiện thân: Robot rời khỏi phòng thí nghiệm
Trục chính thứ hai, trí tuệ hiện thân, trình diễn các robot hình người, bàn tay linh hoạt và các hệ thống vật lý khác được thiết kế để đưa AI ra khỏi trung tâm dữ liệu và vào các nhà máy, hộ gia đình và không gian công cộng.[3][4][6] Các hiện vật bao gồm nhiều nền tảng robot hình người và cánh tay robot phục vụ cho hậu cần, sản xuất và các nhiệm vụ dịch vụ, phản ánh tham vọng của Trung Quốc trong việc tích hợp sâu AI vào nền tảng công nghiệp của mình.[6][7][8]
Các nhà tổ chức hội nghị cho biết WAIC đã thúc đẩy 57 kịch bản ứng dụng lớn, với các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt tổng cộng 16,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,2 tỷ USD), minh chứng cho nỗ lực chuyển đổi các nguyên mẫu nghiên cứu thành các triển khai thương mại.[4][6] Các kịch bản đó trải dài từ sản xuất thông minh và hậu cần tự hành đến quản lý đô thị và chăm sóc sức khỏe, nơi trí tuệ hiện thân được kỳ vọng sẽ bổ trợ, thay vì thay thế, con người.[4][8]
Nỗ lực của Tập Cận Bình nhằm định hình quản trị AI toàn cầu
Vượt ra ngoài các màn trình diễn kỹ thuật, WAIC 2026 đang được Bắc Kinh sử dụng như một nền tảng để thúc đẩy một cấu trúc quản trị AI toàn cầu mới.[1][4][7] Trong bài phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi các quốc gia nắm bắt cái mà ông gọi là "cơ hội lịch sử" của AI mã nguồn mở, đồng thời cảnh báo rằng việc tiếp cận công nghệ không bình đẳng có thể tạo ra "những bất công lịch sử mới."[1] Ông định vị Trung Quốc là quốc gia ủng hộ việc tăng cường khả năng tiếp cận AI cho các nước đang phát triển và lập luận rằng các quy tắc cho AI không nên bị chi phối bởi một quốc gia duy nhất.[1][7]
Bài phát biểu của ông Tập diễn ra cùng thời điểm với việc chính thức thành lập Tổ chức Thế giới về Hợp tác trong Trí tuệ Nhân tạo (WAICO), một cơ quan liên chính phủ có trụ sở tại Thượng Hải.[4][5][6] Theo các báo cáo chính thức, 29 quốc gia sáng lập—bao gồm Brazil, Nga, Pakistan và Indonesia—cùng với 10 quốc gia châu Phi và 12 quốc gia châu Á đã ký kết thành lập WAICO như một cơ chế nhằm đảm bảo quản trị AI toàn cầu "công bằng và vô tư."[4][6]
Trung Quốc cũng cam kết cung cấp 5.000 suất đào tạo AI cho các nước đang phát triển thông qua WAICO và các sáng kiến liên quan, định vị tổ chức mới này như một phương tiện để xây dựng năng lực cho các nước phương Nam (Global South).[6][7] Truyền thông và các quan chức Trung Quốc mô tả động thái này là một "tín hiệu mới" về sự cởi mở và hợp tác, ngay cả khi nó ngầm thách thức các diễn đàn và các cơ quan thiết lập tiêu chuẩn do phương Tây dẫn đầu trong lĩnh vực AI.[7][1]
Địa chính trị, rủi ro cao và các tầm nhìn đối lập
Các yếu tố địa chính trị bao quanh WAIC là không thể nhầm lẫn. Bằng cách kết hợp các màn trình diễn phần cứng khổng lồ với một cơ quan quản trị đa phương mới, Bắc Kinh đang phát đi tín hiệu rằng việc kiểm soát cơ sở hạ tầng và các tiêu chuẩn AI là những ưu tiên chiến lược tương đương với chính sách viễn thông và bán dẫn.[1][4][6] Sự nhấn mạnh của ông Tập vào các mô hình mã nguồn mở và năng lực tính toán dễ tiếp cận có khả năng sẽ được Washington và các thủ đô khác diễn giải vừa là một nỗ lực thực sự nhằm mở rộng sự tham gia, vừa là một thách thức đối với ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong việc thiết lập các quy chuẩn.[1]
Đồng thời, các con số thương mại của hội nghị cũng nhấn mạnh các rủi ro kinh tế. Các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt 16,2 tỷ nhân dân tệ và hàng chục dự án ứng dụng quy mô lớn cho thấy WAIC đang phát triển từ một sự kiện trình diễn thành một thị trường lớn và một sân khấu chính sách cho các tham vọng AI của Trung Quốc.[4][6] Đối với các nhà đầu tư, đối tác và đối thủ quốc tế, sự hội tụ của các trung tâm dữ liệu thâm dụng nhiệt, phần cứng nội địa tiến bộ nhanh chóng và các tổ chức toàn cầu mới được đề xuất khiến Hội nghị AI Thế giới tại Thượng Hải trở thành tâm điểm để theo dõi cách giai đoạn tiếp theo của cuộc đua AI sẽ được định đoạt.[1][2][6]
