Xây dựng khả năng phục hồi: Nền kinh tế Sri Lanka đang chuyển mình hướng tới sự ổn định như thế nào

Arjun Mehta19:50 23.10.20268 phút đọc

Tại sao nền kinh tế Sri Lanka đang chuyển hướng sang khả năng phục hồi?

Tổng thống Anura Kumara Dissanayake đã thông báo vào ngày 23 tháng 10 năm 2025 rằng quốc gia này đang ưu tiên một sự chuyển dịch cơ cấu nhằm bảo vệ nền kinh tế Sri Lanka trước những biến động toàn cầu. Động thái này diễn ra sau một giai đoạn bất ổn cực độ và nhằm ngăn chặn sự lặp lại của cuộc khủng hoảng năm 2022 bằng cách xây dựng các rào cản chống lại các cú sốc bên ngoài. Chiến lược này tập trung vào việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào may rủi và hướng tới một hệ thống có khả năng hấp thụ các cuộc khủng hoảng quốc tế.

Điều gì đã gây ra sự sụp đổ kinh tế trước đó?

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ việc không thể tạo ra đủ doanh thu và thất bại trong việc đảm bảo ngoại hối cần thiết. Hai yếu tố này đã tạo ra một lỗ hổng tài trợ khổng lồ, khiến nhà nước không thể thực hiện các nghĩa vụ tài chính cơ bản đối với người dân và các chủ nợ.

Theo News 1st, Anura Kumara Dissanayake đã xác định hai tác nhân chính. Thứ nhất, chính phủ không thể tạo ra đủ doanh thu, buộc nhà nước phải in tiền hoặc vay mượn từ hệ thống ngân hàng. Tính đến năm 2022, tài khoản Kho bạc đã hoạt động với mức thấu chi gần 700 tỷ Rs, theo News 1st.

Tác nhân thứ hai liên quan đến việc thiếu hụt ngoại tệ. Đất nước đã phải vật lộn để kiếm được lượng đô la cần thiết để duy trì nền kinh tế. Sự tổn thương này đồng nghĩa với việc khi các áp lực bên ngoài ập đến, nhà nước thiếu dự trữ để quản lý chúng, dẫn đến những khó khăn chưa từng có mà người dân phải gánh chịu.

Vị thế tài chính đã thay đổi như thế nào trong thời gian gần đây?

Quốc gia này đã chứng kiến một bước ngoặt đáng kể trong vị thế tài chính đối ngoại thông qua việc cải thiện cán cân vãng lai. Mặc dù những thành công trong quá khứ là rất nhỏ, nhưng các con số gần đây cho thấy thặng dư lớn hơn nhiều, tạo ra một vùng đệm chống lại sự bất ổn.

Theo News 1st, năm 2025 đánh dấu một sự chuyển dịch lớn. Trong suốt lịch sử của đất nước, chỉ có ba lần ghi nhận cán cân vãng lai dương, với tổng cộng khoảng 300 triệu USD. Ngược lại, quốc gia này đã ghi nhận thặng dư cán cân vãng lai khoảng 1,8 tỷ USD vào năm 2025, theo News 1st.

Viện Nghiên cứu Chính sách Sri Lanka (IPS) cung cấp thêm bối cảnh về tăng trưởng. IPS báo cáo rằng tăng trưởng GDP thực tế đạt 5% trong cả năm 2024 và 2025. Tăng trưởng tiếp tục duy trì trong nửa đầu năm 2026 ở mức 4,7%, theo IPS. Điều này diễn ra sau một giai đoạn lạm phát được kiềm chế và quá trình tái cơ cấu nợ nước ngoài có tiến triển.

Những mối đe dọa bên ngoài nào vẫn còn tồn tại?

Các xung đột toàn cầu và sự biến động giá năng lượng vẫn là những mối đe dọa chính đối với sự ổn định. Những yếu tố bên ngoài này có thể đẩy chi phí nhập khẩu thiết yếu lên cao và làm cạn kiệt dự trữ ngoại hối mà đất nước đã nỗ lực xây dựng lại.

Xung đột ở Trung Đông đã gây áp lực lên chi phí năng lượng, theo News 1st. Tổng thống lưu ý rằng đất nước đã chi khoảng 4 tỷ USD cho nhập khẩu dầu mỏ trong suốt năm ngoái. Tuy nhiên, cùng một số tiền 4 tỷ USD đó đã được chi hết vào cuối tháng 8 năm 2025, theo News 1st. Nếu xu hướng này tiếp diễn, chi phí dầu mỏ hàng năm có thể vượt quá 6 tỷ USD.

Ngoài năng lượng, IPS cảnh báo rằng các gián đoạn liên quan đến khí hậu cũng gây ra rủi ro. Các sự kiện gần đây, bao gồm Bão Ditwah, đã làm nổi bật nhu cầu về công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai tốt hơn. Những cú sốc này có thể tác động đến ngành du lịch và làm giảm lượng kiều hối mà lao động ở nước ngoài gửi về nhà, theo News 1st.

Thị trường lao động ảnh hưởng đến sự ổn định như thế nào?

Một phần lớn lực lượng lao động hoạt động mà không có các biện pháp bảo vệ chính thức, điều này làm yếu đi nền tảng kinh tế tổng thể. Sự phụ thuộc vào việc làm phi chính thức khiến người dân dễ bị tổn thương hơn trước các biến động kinh tế và hạn chế lợi ích từ tăng trưởng.

Theo IPS, hai phần ba lao động Sri Lanka vẫn nằm trong khu vực phi chính thức. Tình trạng này làm nổi bật những điểm yếu dai dẳng về chất lượng việc làm và an ninh việc làm. IPS lập luận rằng đất nước phải giải quyết tình trạng thiếu hụt kỹ năng và khoảng cách về năng suất để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Để khắc phục điều này, IPS gợi ý rằng quốc gia phải thoát khỏi việc chi tiêu dựa trên nợ và tiêu dùng thâm dụng nhập khẩu. Thay vào đó, đất nước cần thu hút đầu tư tư nhân và phát triển lĩnh vực xuất khẩu cạnh tranh hơn. Việc củng cố thị trường lao động thông qua bảo trợ xã hội tốt hơn là yêu cầu then chốt để ổn định lâu dài, theo IPS.

Mỗi bên nhìn nhận con đường phía trước như thế nào?

Cả chính phủ và các nhà nghiên cứu chính sách đều đồng ý rằng khả năng phục hồi là cần thiết, nhưng họ tập trung vào các khía cạnh khác nhau của giải pháp. Chính phủ nhấn mạnh vào việc bảo vệ nhà nước khỏi các cú sốc bên ngoài, trong khi các nhà nghiên cứu tập trung vào các cải cách cơ cấu nội bộ.

Quan điểm của chính phủ tập trung vào sự ổn định vĩ mô và bảo vệ đất nước khỏi những biến động toàn cầu. Anura Kumara Dissanayake tuyên bố ý định xây dựng một hệ thống có thể hấp thụ các áp lực từ bên ngoài.

"Chúng ta phải xây dựng một nền kinh tế có thể chống chọi với các cú sốc đến từ bên ngoài biên giới. Đó chính xác là những gì chúng tôi đang lên kế hoạch thực hiện,"

Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake phát biểu.

Quan điểm của IPS tập trung vào lực lượng lao động trong nước và năng suất. IPS lập luận rằng các tham vọng dài hạn phụ thuộc vào các cải cách giúp cải thiện năng suất và đảm bảo lợi ích kinh tế được chia sẻ rộng rãi. Họ ủng hộ việc đầu tư vào năng lượng tái tạo, hệ thống thực phẩm và cơ sở hạ tầng để giảm thiểu sự tổn thương.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Chính phủ sẽ tiếp tục quản lý áp lực lên đồng đô la trong khi cố gắng duy trì sự ổn định. Báo cáo của IPS, Sri Lanka: Tình trạng Kinh tế 2026: Các Lựa chọn Chính sách cho Tăng trưởng Bền vững, cung cấp một lộ trình cho những cải cách này.

Các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với nhiệm vụ cấp bách là quản lý chi phí nhập khẩu dầu mỏ, vốn đang có xu hướng tiến tới mức 6 tỷ USD mỗi năm. Đất nước cũng phải giải quyết tỷ lệ việc làm phi chính thức cao. Sự ổn định trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc liệu nhà nước có thể thực hiện thành công các khuyến nghị của IPS về thương mại, quản lý tài khóa và phát triển nguồn nhân lực hay không.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Sri Lanka phải đối mặt với khủng hoảng kinh tế?
Theo Anura Kumara Dissanayake, cuộc khủng hoảng gây ra bởi việc chính phủ không thể tạo ra đủ doanh thu và thiếu ngoại hối để thanh toán cho hàng nhập khẩu.

Nền kinh tế Sri Lanka hiện có đang tăng trưởng không?
Có, IPS báo cáo tăng trưởng GDP thực tế đạt 5% trong năm 2024 và 2025, với mức tăng trưởng 4,7% trong nửa đầu năm 2026.

Những rủi ro chính đối với sự phục hồi là gì?
Theo IPS và News 1st, các cú sốc bên ngoài như xung đột ở Trung Đông, chi phí dầu mỏ tăng cao và các gián đoạn liên quan đến khí hậu như Bão Ditwah là những rủi ro lớn.

Nguồn

Đọc thêm →

Bài viết liên quan

China & Taiwan

Người hâm mộ Argentina yêu cầu đá lại trận chung kết World Cup 2026 vì bê bối trọng tài

Tại Argentina, một bản kiến nghị trực tuyến mới vừa được khởi xướng với yêu cầu tổ chức lại trận chung kết World Cup 2026 , nơi đội tuyển quốc gia đối đầu với đội tuyển Tây Ban Nha. Những người khởi xướng cho rằng trọng tài người Slovenia Slavko Vinčić đã có những quyết định thiên vị và nhấn mạnh rằng nếu trận đấu được tổ chức lại, cần phải chỉ định một trọng tài khác. Văn bản này đã thu hút hàng chục nghìn chữ ký và đang lan truyền mạnh mẽ trên các mạng xã hội. Bản chất của những khiếu nại về trọng tài trong trận chung kết Bản kiến nghị của người hâm mộ Argentina xuất hiện trong bối cảnh những cuộc tranh luận gay gắt xung quanh công tác trọng tài tại trận chung kết World Cup 2026. Theo quan điểm của những người viết đơn, Vinčić đã mắc một loạt sai lầm then chốt mà họ tin rằng đã ảnh hưởng đến kết quả trận đấu có lợi cho Tây Ban Nha. Người hâm mộ khẳng định trọng tài đã hành động "thiên vị" và đưa ra các quyết định gây tranh cãi theo hướng bất lợi cho đội tuyển Argentina. Những người soạn thảo văn bản yêu cầu xem xét lại trận đấu một cách chính thức và nhấn mạnh rằng trận chung kết phải được điều khiển bởi một trọng tài khác, người được lựa chọn mà không gây ra bất kỳ nghi ngờ nào về sự ưu ái dành cho một trong hai bên. Tuy nhiên, các tình huống cụ thể gây phẫn nộ nhất không được liệt kê chi tiết trong văn bản kiến nghị – thay vào đó, trọng tâm được đặt vào cáo buộc chung về sự thiếu khách quan trong công tác trọng tài. Số lượng chữ ký tăng nhanh như thế nào Theo dữ liệu từ các ấn phẩm thể thao chuyên dụng, sáng kiến của người hâm mộ Argentina đã thu hút sự chú ý đáng kể trong một thời gian ngắn. Ngay sau khi được phát động, bản kiến nghị đã thu thập được hơn 35 nghìn chữ ký , và con số này vẫn tiếp tục tăng lên nhờ sự lan truyền tích cực trên các mạng xã hội và cộng đồng người hâm mộ. Động thái này cho thấy chủ đề về trọng tài và niềm tin vào các trọng tài vẫn là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất tại các giải đấu lớn, đặc biệt là khi nói đến trận đấu quyết định của giải vô địch thế giới. Mặc dù vậy, ngay cả khi thu hút hàng chục nghìn phiếu bầu, những sáng kiến như vậy vẫn chỉ mang tính phi chính thức và không có ảnh hưởng trực tiếp đến quy chế của giải đấu. Phản ứng dây chuyền của các bản kiến nghị tại World Cup 2026 Bản kiến nghị từ Argentina nằm trong một xu hướng rộng lớn hơn tại World Cup 2026, giải đấu đã trở thành một trong những giải đấu gây tranh cãi nhất xét về góc độ nhận thức của công chúng đối với công tác trọng tài. Trước đó, trên internet đã xuất hiện một bản kiến nghị yêu cầu tổ chức lại trận bán kết giữa Pháp và Tây Ban Nha , với những người khởi xướng cũng cáo buộc các trọng tài có hành vi thiên vị. Văn bản này đã thu thập được hàng chục nghìn chữ ký: các nguồn khác nhau ước tính sự ủng hộ cho sáng kiến này từ 55 nghìn đến gần 100 nghìn người, trong khi một số ấn phẩm báo cáo có 78 nghìn người đã ký. Song song đó, trên mạng còn hình thành một chiến dịch quy mô lớn hơn nhằm chống lại việc đội tuyển Argentina tham gia giải đấu. Trên một trang web được lập ra đặc biệt mang tên ArgentinaOut , một bản kiến nghị đã xuất hiện yêu cầu loại đội tuyển của Lionel Messi khỏi World Cup 2026. Những người viết đơn cáo buộc FIFA và đội ngũ trọng tài có sự thiên vị có hệ thống và khẳng định rằng giải đấu được tổ chức theo cách nhằm đảm bảo con đường đến trận chung kết của người Argentina là dễ dàng nhất. Theo dữ liệu từ các phương tiện truyền thông khác nhau, số lượng chữ ký cho sáng kiến này đã tăng theo cấp số nhân: ban đầu có báo cáo về 2,5–3 triệu phiếu bầu, nhưng đến giữa tháng 7, một số ấn phẩm đã ghi nhận hơn 10 triệu chữ ký. Mặc dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng trang web này không có bất kỳ tư cách pháp nhân chính thức nào và không thể ảnh hưởng đến việc tham gia của đội tuyển Argentina tại giải đấu. Bối cảnh lịch sử: từ những tranh cãi quanh World Cup 2022 đến các xung đột mới Sự xuất hiện của bản kiến nghị từ Argentina về việc tổ chức lại trận chung kết World Cup 2026 có phần gợi nhớ đến các sự kiện của bốn năm trước. Sau trận chung kết World Cup 2022 tại Qatar, người hâm mộ Pháp đã phát động một bản kiến nghị yêu cầu tổ chức lại trận đấu với Argentina, cáo buộc công tác trọng tài có sự mua chuộc và mắc sai lầm. Đáp lại, tại Argentina, một bản kiến nghị riêng biệt đã được tạo ra với khẩu hiệu gây chú ý "Pháp ơi, đừng khóc nữa", thu về hàng chục nghìn chữ ký chỉ trong vài giờ. Khi đó, cuộc tranh luận chỉ dừng lại ở mức độ thảo luận công khai: FIFA không xem xét các yêu cầu như vậy và kết quả của giải đấu không bị thay đổi. Làn sóng kiến nghị hiện tại xung quanh World Cup 2026 cho thấy sự thiếu tin tưởng của một bộ phận người hâm mộ vào hệ thống trọng tài và tính minh bạch trong các quyết định của các cơ quan bóng đá không những không giảm bớt mà còn gia tăng. Hoạt động của người hâm mộ trên internet đang trở thành một yếu tố gây áp lực dư luận đáng kể, mặc dù về mặt hình thức nó không ảnh hưởng đến các quy định. Lập trường của FIFA và triển vọng pháp lý Bất chấp những dư luận xôn xao, FIFA truyền thống luôn giữ lập trường cứng rắn đối với vấn đề xem xét lại kết quả các trận đấu theo sáng kiến của người hâm mộ. Các luật sư và quan chức bóng đá nhấn mạnh rằng các bản kiến nghị trên các nền tảng bên thứ ba, bao gồm cả dự án ArgentinaOut, không phải là văn bản chính thức và không thể làm căn cứ để truất quyền thi đấu của một đội bóng hoặc tổ chức lại một trận đấu. Tổ chức này hoạt động theo quy chế riêng, và các quyết định về việc xem xét lại kết quả chỉ được đưa ra trong những trường hợp ngoại lệ liên quan đến các vi phạm quy tắc nghiêm trọng – ví dụ như việc sử dụng cầu thủ không có trong danh sách đăng ký hoặc các vi phạm hành chính nghiêm trọng. Các cáo buộc về sự thiên vị của trọng tài, ngay cả khi nhận được sự ủng hộ lớn từ công chúng, thường không dẫn đến việc tổ chức lại các trận đấu. Tính đến thời điểm chuẩn bị tài liệu này, chưa có bình luận chính thức nào từ FIFA về bản kiến nghị mới của Argentina liên quan đến việc tổ chức lại trận chung kết. Trước đây, tổ chức này thường áp dụng chiến thuật phớt lờ các sáng kiến tương tự, chỉ giới hạn ở việc phân tích nội bộ về hoạt động của đội ngũ trọng tài. Hình ảnh giải đấu và những hệ lụy tiếp theo Các chuyên gia lưu ý rằng, mặc dù các chiến dịch của người hâm mộ không có hiệu lực pháp lý, chúng vẫn gây ra những đòn giáng đáng kể vào uy tín của giải đấu và các đơn vị tổ chức. Hàng triệu chữ ký phản đối Argentina và hàng chục nghìn phiếu bầu yêu cầu tổ chức lại trận chung kết và bán kết World Cup 2026 đang hình thành trong tâm trí công chúng một hình ảnh về một giải đấu bị bao phủ bởi các vụ bê bối và sự nghi ngờ về tính khách quan. Đối với FIFA, điều này đồng nghĩa với áp lực bổ sung trong các vấn đề về tính minh bạch khi chỉ định trọng tài, áp dụng hệ thống video hỗ trợ trọng tài (VAR) và việc giải thích công khai các quyết định gây tranh cãi. Đối với các liên đoàn quốc gia, họ cần phải làm việc tích cực hơn với người hâm mộ để giảm bớt mức độ mất lòng tin và ngăn chặn việc mỗi tình huống tranh cãi biến thành một vụ bê bối quốc tế. Bản kiến nghị mới tại Argentina về trận chung kết World Cup 2026 nhiều khả năng sẽ không dẫn đến việc xem xét lại kết quả trận đấu. Tuy nhiên, nó đã trở thành một phần của cuộc thảo luận rộng lớn hơn về tương lai của công tác trọng tài trong bóng đá và về cách các tổ chức thể thao nên phản ứng trước sự hoạt động chưa từng có của người hâm mộ trong kỷ nguyên số.

Sara Lindqvist·08:46 23.07.2026

South Asia

Thách thức mới nảy sinh dọc biên giới Ấn Độ - Trung Quốc

Các nỗ lực ngoại giao nhằm ổn định biên giới Ấn Độ - Trung Quốc đang đối mặt với những thách thức mới khi các tranh chấp lãnh thổ và các cuộc đối đầu quân sự tái diễn tại Arunachal Pradesh và Ladakh. Mặc dù các cuộc gặp cấp cao giữa các nhà lãnh đạo cho thấy căng thẳng đang hạ nhiệt, nhưng những bất đồng gần đây về bản đồ chính thức và việc thay đổi lộ trình tuần tra cho thấy biên giới dãy Himalaya vẫn là một điểm nóng đầy biến động đối với hai quốc gia láng giềng sở hữu vũ khí hạt nhân này. Tại sao căng thẳng gia tăng bất chấp các cuộc đàm phán ngoại giao gần đây? Căng thẳng gia tăng do những xích mích quân sự cục bộ và bất đồng về việc đặt tên lãnh thổ. Mặc dù các hoạt động kết nối chính trị đã tăng lên, nhưng binh sĩ hai bên vẫn tiếp tục chạm trán nhau tại các khu vực tranh chấp, dẫn đến những cuộc đối đầu bất ngờ, thử thách sự ổn định đã đạt được thông qua các hội nghị thượng đỉnh cấp cao gần đây. Tại khu vực Arunachal Pradesh, các báo cáo cho thấy quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã thiết lập các trại quân sự trong phạm vi từ 6 đến 7 km tính theo nhận thức của Ấn Độ về Đường Kiểm soát Thực tế (LAC). Theo Newstrack , các hoạt động này tại huyện Upper Subansiri, cụ thể là ở các khu vực như Taksing, Asafila và Longju, đã gây ra nhiều lo ngại. Mặc dù các nguồn tin quốc phòng cho biết vào ngày 24 tháng 10 rằng tình hình thực địa vẫn ổn định và không có xung đột bạo lực nào xảy ra, nhưng sự hiện diện của quân đội đối phương vẫn là một thực tế thường trực. Bộ Ngoại giao Ấn Độ đã chỉ ra những hành vi cụ thể là tác nhân gây ra các sự cố này. Theo dw.com , bộ này đổ lỗi cho việc thay đổi lộ trình tuần tra của Trung Quốc đã gây ra sự gián đoạn dọc theo biên giới. Những thay đổi này khiến quân đội đi chệch khỏi các mô hình đã thiết lập, tạo ra khả năng xảy ra các cuộc đối đầu ngoài ý muốn. Hai quốc gia mô tả tranh chấp biên giới như thế nào? Ấn Độ và Trung Quốc duy trì những quan điểm khác biệt căn bản về chủ quyền và tính hợp pháp của các hành động hành chính tại biên giới Himalaya. Cả hai bên đều sử dụng bản đồ chính thức và các quy ước đặt tên để củng cố yêu sách của mình đối với vùng lãnh thổ tranh chấp. Quan điểm của mỗi bên: Lập trường của Ấn Độ: Ấn Độ khẳng định Ladakh và Arunachal Pradesh là những phần không thể tách rời của lãnh thổ nước này. Sau thông báo vào ngày 2 tháng 10 của Bộ Nội vụ về việc chuẩn hóa tên gọi cho 28 địa điểm chiến lược ở Ladakh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal tuyên bố: "Mọi sự phủ nhận từ phía Trung Quốc đều không thể thay đổi sự thật đã được xác lập này." Theo Kashmiri Observer , Ấn Độ coi việc đặt tên là một cách để đảm bảo nhận diện chính xác và nâng cao nhận thức của công chúng. Lập trường của Trung Quốc: Trung Quốc bác bỏ các yêu sách hành chính của Ấn Độ và không công nhận Lãnh thổ Liên bang Ladakh. Theo Kashmiri Observer , người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh tuyên bố: "Động thái này của Ấn Độ là bất hợp pháp và vô hiệu, đồng thời không làm thay đổi sự thật rằng khu vực phía tây của biên giới Trung - Ấn thuộc về Trung Quốc." Triển khai quân sự đã thay đổi như thế nào kể từ năm 2020? Sự hiện diện quân sự đã chuyển dịch từ việc tập trung lực lượng quy mô lớn với căng thẳng cao độ sang một hình thức triển khai có kiểm soát hơn, mặc dù vẫn ở mức nặng nề. Cả hai quốc gia đã dần thoát khỏi tình trạng đối đầu cực đoan như sau các cuộc đụng độ năm 2020, nhưng họ vẫn tiếp tục xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố để đảm bảo khả năng sẵn sàng tác chiến lâu dài. Theo Defense News , năm 2025 đã chứng kiến một "sự sụt giảm đáng kể trong việc triển khai lực lượng Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đối diện với các biên giới phía Bắc." Bộ Quốc phòng Ấn Độ báo cáo rằng 10 lực lượng quy mô Lữ đoàn Cơ giới Kết hợp đã được triển khai tại các khu vực dọc theo LAC và tại các khu vực huấn luyện truyền thống. Mặc dù Ấn Độ không công bố con số cụ thể về quân số của mình, nhưng họ mô tả việc triển khai là "mạnh mẽ, ở tư thế sẵn sàng và chuẩn bị đối phó với bất kỳ tình huống phát sinh nào." Bất chấp việc giảm số lượng quân thường trực, cả hai bên đều đang đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng khu vực. Các nhà phân tích lưu ý rằng Trung Quốc đã mở rộng cơ sở hạ tầng, trong khi Ấn Độ đang đẩy nhanh việc xây dựng các đường h tunnel và đường bộ ở dãy Himalaya. Chuẩn tướng đã nghỉ hưu Arun Sahgal chia sẻ với Defense News : "Duy trì một tư thế răn đe mạnh mẽ và sự sẵn sàng dọc theo biên giới là một yêu cầu cấp thiết. Chúng ta không thể cắt giảm các biện pháp phòng thủ bất kể quân số là bao nhiêu." Quan hệ hai nước có đang cải thiện thông qua ngoại giao? Các hoạt động ngoại giao đang cho thấy những dấu hiệu tiến triển, được minh chứng bằng các hội nghị thượng đỉnh cấp cao và việc khôi phục các chuyến đi trực tiếp. Mặc dù biên giới vẫn là nguồn cơn gây xích mích, các nhà lãnh đạo đang cố gắng tách biệt sự tăng trưởng kinh tế và ngoại giao khỏi tình trạng đối đầu quân sự. Chuyến thăm gần đây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới New Delhi trong hội nghị thượng đỉnh BRICS là một cột mốc quan trọng. Theo Republic World , chuyến thăm này đã giúp thúc đẩy việc khôi phục kết nối hàng không trực tiếp. Ví dụ, China Southern Airlines đã nối lại các chuyến bay từ Quảng Châu đến New Delhi vào ngày 21 tháng 9 năm 2026, chấm dứt khoảng cách sáu năm. Các hãng hàng không Ấn Độ như IndiGo và Air India cũng đã khởi động lại các tuyến bay tới Trung Quốc. Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S. Jaishankar đã ghi nhận một xu hướng tích cực trong quan hệ hai nước. Theo News QQ , phát biểu tại một sự kiện ở New York, ông Jaishankar nói: "Nếu bạn hỏi tôi, và so với năm 2025, liệu mối quan hệ (Ấn Độ-Trung Quốc) hiện nay có tốt hơn không? Tôi sẽ nói là có. Và nếu so với năm 2024, nó thậm chí còn tốt hơn thế nữa..." Ông nói thêm rằng một khi vấn đề biên giới được giải quyết, sự cải thiện trong quan hệ sẽ diễn ra một cách tự nhiên. Có những phương thức tương tác mới nào giữa hai quốc gia? Bên cạnh các cuộc đàm phán quân sự và chính trị, những hướng hợp tác mới đang xuất hiện trong lĩnh vực hàng không. Ấn Độ đang tìm cách vượt qua các hạn chế về không phận do các nước láng giềng trong khu vực áp đặt để cải thiện khả năng kết nối với Trung Quốc. Theo Republic World , Bộ Ngoại giao Ấn Độ đang thảo luận với Trung Quốc về việc sử dụng không phận Tân Cương thông qua Hotan. Điều này sẽ cung cấp một lộ trình thay thế cho các hãng hàng không Ấn Độ vì không phận Pakistan đã đóng cửa đối với các máy bay Ấn Độ kể từ tháng 4 năm 2025. Việc tiếp cận lộ trình Tân Cương có thể giúp giảm thời gian bay và chi phí nhiên liệu cho các hãng hàng không Ấn Độ. Bối cảnh lịch sử của cuộc đối đầu này là gì? Căng thẳng hiện tại bắt nguồn từ tranh chấp kéo dài về Đường Kiểm soát Thực tế (LAC), một đường biên giới dài 3.500 km. Tình hình đã leo thang đáng kể do một cuộc đụng độ bạo lực vào năm 2020, làm thay đổi cục diện an ninh của khu vực. Các mốc lịch sử chính bao gồm: Tháng 5 năm 2020: Một cuộc đụng độ bạo lực đã xảy ra tại khu vực hồ Pangong thuộc miền đông Ladakh, dẫn đến tình trạng đối đầu quân sự kéo dài. Tháng 10 năm 2024: Thủ tướng Narendra Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình đã gặp nhau tại Nga, dẫn đến một thỏa thuận giúp chấm dứt tình trạng đối đầu quân sự ở miền đông Ladakh. Tháng 4 năm 2025: Pakistan đóng cửa không phận đối với máy bay Ấn Độ, buộc các hãng hàng không Ấn Độ phải tìm kiếm các lộ trình mới. Năm 2025: Bộ Quốc phòng Ấn Độ báo cáo sự sụt giảm đáng kể trong việc triển khai quân đội PLA dọc theo các biên giới phía bắc. Tháng 8 năm 2026: Ấn Độ chính thức hóa tên gọi của 27 địa điểm ở Ladakh trên bản đồ chính thức của mình. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Nhiều quy trình ngoại giao và quân sự đang diễn ra sẽ quyết định liệu sự hạ nhiệt hiện tại sẽ được duy trì hay căng thẳng sẽ leo thang trở lại. Đàm phán giữa các Chỉ huy Quân sự: Sau các cuộc họp cắm cờ vào tháng 9 năm 2026 tại Wachu (Ấn Độ) và Damai (Trung Quốc), việc tiếp tục duy trì liên lạc giữa các sĩ quan quân sự cấp cao được kỳ vọng sẽ giúp quản lý các cuộc đối đầu cục bộ. Đàm phán Hàng không: Kết quả của các cuộc thảo luận liên quan đến việc sử dụng không phận Tân Cương thông qua Hotan sẽ là một chỉ số then chốt cho sự hợp tác ngoại giao thực chất. Giải quyết Biên giới: Cả hai quốc gia đều bày tỏ cam kết về một "giải pháp công bằng, hợp lý và đôi bên cùng chấp nhận được" cho vấn đề biên giới, mặc dù chưa có thời hạn cụ thể nào cho một thỏa thuận cuối cùng. Câu hỏi thường gặp (FAQ) Đường Kiểm soát Thực tế (LAC) là gì? LAC là đường biên giới thực tế dài khoảng 3.500 km ngăn cách các vùng lãnh thổ do Ấn Độ và Trung Quốc kiểm soát tại dãy Himalaya. Tại sao không phận Tân Cương lại quan trọng đối với Ấn Độ? Kể từ khi Pakistan đóng cửa không phận với Ấn Độ vào tháng 4 năm 2025, việc sử dụng không phận Tân Cương sẽ cho phép các hãng hàng không Ấn Độ bay đến Trung Quốc hiệu quả hơn, giúp tiết kiệm thời gian và nhiên liệu. Gần đây có bạo lực nào xảy ra tại biên giới không? Mặc dù đã có các cuộc đối đầu và căng thẳng tại các khu vực như Arunachal Pradesh, nhưng không có báo cáo xác nhận nào về các cuộc đụng độ bạo lực trong các báo cáo mới nhất vào tháng 10 năm 2026.

Arjun Mehta·12:00 25.10.2026

China & Taiwan

Hội nghị Thượng đỉnh AI quy mô lớn tại Shanghai: Tập trung vào phần cứng và quản trị toàn cầu

Nhiệt độ, Phần cứng và Địa chính trị: Bên trong Hội nghị AI đầy kịch tính tại Thượng Hải Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) năm 2026 tại Thượng Hải đã trở thành nơi không chỉ trình diễn các thuật toán và chip tiên tiến, mà còn là minh chứng cho nỗ lực của Trung Quốc trong việc tái định hình quản trị AI toàn cầu giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt với Hoa Kỳ. Từ những sảnh triển lãm quy mô kỷ lục đến những đột phá về công nghệ phần cứng được công bố dưới cái nóng oi ả của mùa hè, sự kiện này làm nổi bật cách mà phần cứng AI, năng lực tính toán và việc thiết lập các quy tắc quốc tế đang trở thành trọng tâm trong chiến lược công nghệ của Trung Quốc. Quy mô kỷ lục và sự tập trung vào năng lực tính toán Diễn ra từ ngày 17 đến 20 tháng 7, kỳ WAIC thứ chín trải rộng hơn 100.000 mét vuông không gian triển lãm tại bốn sảnh và ba địa điểm ở Thượng Hải, quy mô lớn nhất trong lịch sử hội nghị. Các nhà tổ chức cho biết có hơn 1.100 doanh nghiệp đang trưng bày hơn 3.000 công nghệ, với hơn 300 sản phẩm AI lần đầu tiên ra mắt toàn cầu, khẳng định vai trò của sự kiện như một bệ phóng cho phần cứng và phần mềm mới. Hội nghị được cấu trúc xoay quanh hai trục chính: tính toán thông minh (intelligent computing) , tập trung vào cơ sở hạ tầng AI và chip, và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) , tập trung vào robot và các thiết bị tích hợp AI. Mỗi trục đã thu hút hơn 200 công ty, đánh dấu sự chuyển dịch từ đổi mới thuật toán thuần túy sang các nền tảng tính toán quy mô lớn, đáng tin cậy và triển khai trong thế giới thực. Phần cứng nội địa trở thành tâm điểm Chủ đề trung tâm tại WAIC 2026 là cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán mạnh mẽ tại quê nhà nhằm đối phó với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Hoa Kỳ. Các nhà phân tích ngành tại hội nghị mô tả chip nội địa của Trung Quốc đang vượt qua điểm uốn, từ chỗ chỉ dừng lại ở mức "có thể sử dụng" sang mức "khả năng sử dụng cao", phản ánh sự tiến bộ nhanh chóng về hiệu suất, hiệu quả lập lịch và sự trưởng thành của hệ sinh thái. Trong số các triển lãm phần cứng nổi bật nhất là Atlas 950 Super Node của Huawei, được giới thiệu là một trong những nền tảng tính toán AI lớn nhất ngành và là biểu tượng cho nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các linh kiện nước ngoài. Hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ khối lượng công việc huấn luyện khổng lồ cho các mô hình lớn, làm nổi bật cách các cụm tính toán, thay vì các chip riêng lẻ, đang trở thành tiêu chuẩn cho năng lực AI quốc gia. Các màn ra mắt khác bao gồm chip 3D tính toán gần bộ nhớ (near-memory computing) và các thiết kế bộ tăng tốc mới nhằm cải thiện hiệu suất năng lượng và thông lượng cho các tác vụ AI. Những đổi mới này đề cập đến một vấn đề "nhiệt độ" rộng lớn hơn đang bao trùm ngành: khi các mô hình ngày càng lớn hơn và các trung tâm dữ liệu ngày càng dày đặc hơn, việc quản lý nhiệt và tiêu thụ điện năng trở thành những rào cản quan trọng đối với việc mở rộng AI, đặc biệt là trong những tháng hè nóng nực của Trung Quốc. Các đơn vị triển lãm tại WAIC đã trình diễn các giải pháp làm mát và tối ưu hóa ở cấp độ kiến trúc như một phần của nỗ lực quản lý các giới hạn vật lý của phần cứng AI. Các mô hình khổng lồ, Agent và phần cứng đứng sau chúng Về phía phần mềm, các công ty Trung Quốc đang tận dụng WAIC để trình diễn các mô hình tiên phong phụ thuộc nặng nề vào năng lực tính toán nội địa. Mô hình lớn đa phương thức M3 của MiniMax, được tiết lộ là một mô hình nền tảng mã nguồn mở, được báo cáo là sở hữu khoảng 2,8 nghìn tỷ tham số và hỗ trợ cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1.000.000 token bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh và video. Những thông số kỹ thuật này xếp nó vào nhóm các mô hình mã nguồn mở lớn nhất tại Trung Quốc và nhấn mạnh bản chất thâm dụng tính toán của nghiên cứu AI hiện nay. Hội nghị cũng làm nổi bật sự phát triển nhanh chóng của AI agent (tác nhân AI) —các hệ thống có khả năng thực hiện nhiệm vụ và giao dịch thay vì chỉ đơn thuần là trò chuyện. Một "Hệ điều hành Agent" mới có tên Jieyue được quảng bá là hệ điều hành agent đầy đủ đầu tiên của ngành, nhằm đưa các agent từ các bản demo thử nghiệm thành các công cụ năng suất hàng ngày. Song song đó, các đơn vị triển lãm cũng giới thiệu cái mà họ mô tả là chiếc điện thoại thông minh tích hợp AI agent đầu tiên trên thế giới, tích hợp khả năng agent ở cấp độ thiết bị và gợi mở về một tương lai nơi các thiết bị đầu cuối được xây dựng lại xung quanh các hệ điều hành thuần AI (AI-native). Những tiến bộ phần mềm này củng cố tầm quan trọng chiến lược của cơ sở hạ tầng tính toán đáng tin cậy. Các bình luận tại hội nghị nhấn mạnh rằng sự cạnh tranh đang chuyển dịch từ quy mô thô—như tổng số FLOPS hoặc số lượng GPU—sang hiệu suất đầu cuối (end-to-end), hiệu quả lập lịch và khả năng tích hợp với các quy trình công nghiệp. Các phiên thảo luận tại WAIC liên tục nhấn mạnh rằng những cải tiến trong việc tận dụng và điều phối phần cứng có thể tạo ra tác động tương đương với các đột phá về thuật toán. Trí tuệ hiện thân: Robot rời khỏi phòng thí nghiệm Trục chính thứ hai, trí tuệ hiện thân, trình diễn các robot hình người, bàn tay linh hoạt và các hệ thống vật lý khác được thiết kế để đưa AI ra khỏi trung tâm dữ liệu và vào các nhà máy, hộ gia đình và không gian công cộng. Các hiện vật bao gồm nhiều nền tảng robot hình người và cánh tay robot phục vụ cho hậu cần, sản xuất và các nhiệm vụ dịch vụ, phản ánh tham vọng của Trung Quốc trong việc tích hợp sâu AI vào nền tảng công nghiệp của mình. Các nhà tổ chức hội nghị cho biết WAIC đã thúc đẩy 57 kịch bản ứng dụng lớn, với các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt tổng cộng 16,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,2 tỷ USD), minh chứng cho nỗ lực chuyển đổi các nguyên mẫu nghiên cứu thành các triển khai thương mại. Các kịch bản đó trải dài từ sản xuất thông minh và hậu cần tự hành đến quản lý đô thị và chăm sóc sức khỏe, nơi trí tuệ hiện thân được kỳ vọng sẽ bổ trợ, thay vì thay thế, con người. Nỗ lực của Tập Cận Bình nhằm định hình quản trị AI toàn cầu Vượt ra ngoài các màn trình diễn kỹ thuật, WAIC 2026 đang được Bắc Kinh sử dụng như một nền tảng để thúc đẩy một cấu trúc quản trị AI toàn cầu mới. Trong bài phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi các quốc gia nắm bắt cái mà ông gọi là "cơ hội lịch sử" của AI mã nguồn mở, đồng thời cảnh báo rằng việc tiếp cận công nghệ không bình đẳng có thể tạo ra "những bất công lịch sử mới." Ông định vị Trung Quốc là quốc gia ủng hộ việc tăng cường khả năng tiếp cận AI cho các nước đang phát triển và lập luận rằng các quy tắc cho AI không nên bị chi phối bởi một quốc gia duy nhất. Bài phát biểu của ông Tập diễn ra cùng thời điểm với việc chính thức thành lập Tổ chức Thế giới về Hợp tác trong Trí tuệ Nhân tạo (WAICO) , một cơ quan liên chính phủ có trụ sở tại Thượng Hải. Theo các báo cáo chính thức, 29 quốc gia sáng lập—bao gồm Brazil, Nga, Pakistan và Indonesia—cùng với 10 quốc gia châu Phi và 12 quốc gia châu Á đã ký kết thành lập WAICO như một cơ chế nhằm đảm bảo quản trị AI toàn cầu "công bằng và vô tư." Trung Quốc cũng cam kết cung cấp 5.000 suất đào tạo AI cho các nước đang phát triển thông qua WAICO và các sáng kiến liên quan, định vị tổ chức mới này như một phương tiện để xây dựng năng lực cho các nước phương Nam (Global South). Truyền thông và các quan chức Trung Quốc mô tả động thái này là một "tín hiệu mới" về sự cởi mở và hợp tác, ngay cả khi nó ngầm thách thức các diễn đàn và các cơ quan thiết lập tiêu chuẩn do phương Tây dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Địa chính trị, rủi ro cao và các tầm nhìn đối lập Các yếu tố địa chính trị bao quanh WAIC là không thể nhầm lẫn. Bằng cách kết hợp các màn trình diễn phần cứng khổng lồ với một cơ quan quản trị đa phương mới, Bắc Kinh đang phát đi tín hiệu rằng việc kiểm soát cơ sở hạ tầng và các tiêu chuẩn AI là những ưu tiên chiến lược tương đương với chính sách viễn thông và bán dẫn. Sự nhấn mạnh của ông Tập vào các mô hình mã nguồn mở và năng lực tính toán dễ tiếp cận có khả năng sẽ được Washington và các thủ đô khác diễn giải vừa là một nỗ lực thực sự nhằm mở rộng sự tham gia, vừa là một thách thức đối với ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong việc thiết lập các quy chuẩn. Đồng thời, các con số thương mại của hội nghị cũng nhấn mạnh các rủi ro kinh tế. Các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt 16,2 tỷ nhân dân tệ và hàng chục dự án ứng dụng quy mô lớn cho thấy WAIC đang phát triển từ một sự kiện trình diễn thành một thị trường lớn và một sân khấu chính sách cho các tham vọng AI của Trung Quốc. Đối với các nhà đầu tư, đối tác và đối thủ quốc tế, sự hội tụ của các trung tâm dữ liệu thâm dụng nhiệt, phần cứng nội địa tiến bộ nhanh chóng và các tổ chức toàn cầu mới được đề xuất khiến Hội nghị AI Thế giới tại Thượng Hải trở thành tâm điểm để theo dõi cách giai đoạn tiếp theo của cuộc đua AI sẽ được định đoạt.

Sara Lindqvist·11:09 22.07.2026