Tập Cận Bình: Thống nhất Đài Loan là sứ mệnh lịch sử tất yếu

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Năm tuyên bố rằng việc thống nhất Đài Loan với đại lục là một tiến trình lịch sử không thể tránh khỏi. Những phát biểu của ông tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng trước thềm hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến. Sự leo thang này diễn ra trong khi Hoa Kỳ và Trung Quốc đang thực hiện các cuộc đàm phán ngoại giao và kinh tế đầy nhạy cảm.
- Theo moderndiplomacy.eu, ông Tập Cận Bình hôm thứ Năm đã gọi việc giải quyết vấn đề địa vị của hòn đảo này là một "sứ mệnh lịch sử kiên định".
- Theo straitstimes.com, Tổng thống Donald Trump cho biết ông và ông Tập "không thảo luận quá nhiều" về hòn đảo này trong cuộc gặp thượng đỉnh gần đây tại Nhà Trắng.
- Theo udn.com, Trung Quốc và Hoa Kỳ hiện đang đàm phán về một thỏa thuận đầu tư tiềm năng và một lệnh đình chiến thương mại trước thềm hội nghị thượng đỉnh APEC.
Tại sao địa vị của hòn đảo lại là một điểm xung đột?
Tranh chấp này bắt nguồn từ di sản chưa được giải quyết của cuộc nội chiến Trung Quốc sau chiến thắng của Đảng Cộng sản vào năm 1949. Sau thất bại, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc đã chuyển đến hòn đảo này, trong khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập tại đại lục. Bắc Kinh coi lãnh thổ này là của mình, nhưng chính quyền địa phương khẳng định rằng tương lai của hòn đảo phải do người dân nơi đây quyết định.
Bắc Kinh chưa bao giờ từ bỏ việc sử dụng vũ lực để đạt được mục tiêu. Mặc dù Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh một giải pháp hòa bình theo khuôn khổ "một quốc gia, hai chế độ", moderndiplomacy.eu đưa tin rằng các máy bay quân sự và lực lượng hải quân vẫn tiếp tục hoạt động gần hòn đảo. Điều này tạo ra một sự mâu thuẫn giữa ý định hòa bình được tuyên bố và áp lực quân sự đang diễn ra.
Các bên khác nhau nhìn nhận lịch sử như thế nào?
Hai bên diễn giải các nhân vật và hiệp ước lịch sử theo những cách khác nhau nhằm ủng hộ các yêu sách chính trị hiện tại của họ. Sự bất đồng này thường dẫn đến những xích mích ngoại giao trong các cuộc gặp cấp cao giữa các nhà lãnh đạo toàn cầu.
Bắc Kinh sử dụng di sản của Tôn Trung Sơn, nhà lãnh đạo cách mạng đã chấm dứt chế độ quân chủ, để lập luận cho sự thống nhất quốc gia. Ông Tập Cận Bình mô tả Tôn Trung Sơn là một người yêu nước, người đã phản đối các nỗ lực chia cắt đất nước. Ngược lại, chính quyền địa phương coi Tôn Trung Sơn là "cha đẻ của dân tộc" và đặt chân dung của ông tại văn phòng tổng thống.
Các tranh chấp lịch sử cũng xuất hiện trong một chuyến thăm gần đây tới Lưu trữ Quốc gia. Theo npr.org, một kế hoạch trưng bày Hiệp ước San Francisco năm 1951 đã bị hủy bỏ vào phút chót vì Bắc Kinh tỏ thái độ giận dữ. Hiệp ước này đã chấm dứt các hoạt động thù địch trong Thế chiến II nhưng để lại địa vị chính trị của hòn đảo trong tình trạng chưa được xác định, một thực tế mà Bắc Kinh cho là không thể chấp nhận được.
Lập trường hiện tại của Hoa Kỳ là gì?
Hoa Kỳ duy trì "chính sách một Trung Quốc", bao gồm sự cân bằng tinh tế giữa các cam kết ngoại giao và an ninh. Mặc dù Washington không có quan hệ chính thức với hòn đảo, nhưng nước này vẫn là bên bảo trợ an ninh chính thông qua các khuôn khổ lập pháp khác nhau.
Trong một hội nghị thượng đỉnh gần đây, Tổng thống Donald Trump vẫn giữ thái độ mơ hồ về các cuộc thảo luận cụ thể liên quan đến vùng lãnh thổ này. Ông nói với các phóng viên: "Chúng tôi không thảo luận quá nhiều về việc đó; hiện tại, mọi thứ vẫn ổn, mọi việc cứ thế diễn ra." Trong khi Nhà Trắng đã đưa ra một bản tóm tắt sau hội nghị thượng đỉnh, straitstimes.com lưu ý rằng tài liệu này đã bỏ qua việc đề cập trực tiếp đến hòn đảo, điều mà một số người coi là sự tuân thủ các nghi thức ngoại giao lâu đời.
Căng thẳng chính trị đang ảnh hưởng đến an ninh địa phương như thế nào?
Những cáo buộc gần đây về "sự đàn áp xuyên quốc gia" đã thêm một tầng xung đột mới. Các công tố viên địa phương đã điều tra những tuyên bố cho rằng có các cá nhân được trả tiền để dàn dựng một cuộc tấn công vật lý nhằm vào một diễn viên hài đã chế giễu ban lãnh đạo Bắc Kinh.
Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức tuyên bố rằng sự can thiệp như vậy nhằm mục đích làm xói mòn lòng tin vào hệ thống dân chủ. Ông lập luận rằng Trung Quốc đang cố gắng thay đổi kết quả bầu cử bằng cách lan truyền thông tin sai lệch và kích động lòng thù hận. Tuy nhiên, người phát ngôn chính phủ Trung Quốc, Trần Binh Hoa, đã bác bỏ những tuyên bố này và cho rằng đó là những sự bịa đặt của Đảng Dân tiến cầm quyền nhằm giành lấy quyền lực chính trị. Ông Trần khẳng định rằng câu chuyện này được sử dụng để thúc đẩy nền độc lập và kích động tâm lý bài Trung Quốc.
Các lợi ích kinh tế trong khu vực là gì?
Các cuộc đàm phán kinh tế đang diễn ra song song với những căng thẳng chính trị khi các nhà lãnh đạo chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh APEC. Cả hai quốc gia đều đang sử dụng các đòn bẩy kinh tế khác nhau để giành lợi thế trong các cuộc đàm phán sắp tới.
Theo udn.com, hai bên đang đàm phán về một khuôn khổ ủy ban đầu tư. Trong khi Trung Quốc đang xem xét đầu tư vào các ngành công nghiệp không nhạy cảm của Hoa Kỳ như xe điện và pin, rủi ro chính trị vẫn ở mức cao. Cũng có một nỗ lực nhằm gia hạn lệnh đình chiến thương mại. Trung Quốc nắm giữ lợi thế thông qua nguồn cung đất hiếm, trong khi Hoa Kỳ nắm giữ lợi thế liên quan đến việc xuất khẩu động cơ phản lực và các linh kiện máy bay.
Hội nghị thượng đỉnh APEC tác động thế nào đến các mối quan hệ này?
Hội nghị thượng đỉnh sắp tới tại Thâm Quyến đóng vai trò là một phép thử lớn cho mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây sẽ là cuộc gặp thứ ba giữa ông Trump và ông Tập trong năm nay.
Vào ngày 3 tháng 11 năm 2026, Hội nghị Bộ trưởng APEC lần thứ 37 về Ngoại giao và Thương mại đã được tổ chức qua hình thức trực tuyến. Trong cuộc họp này, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã nhấn mạnh chủ đề xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương. Mặc dù hội nghị thượng đỉnh cung cấp một nền tảng để hợp tác trong đổi mới sáng tạo và năng lượng xanh, nhưng những bất đồng chính trị tiềm ẩn về chủ quyền và cách diễn giải lịch sử vẫn chưa được giải quyết.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
- Cuộc họp không chính thức của các nhà lãnh đạo APEC tại Thâm Quyến sẽ là một sự kiện ngoại giao then chốt.
- Các cuộc đàm phán liên quan đến ủy ban đầu tư và lệnh đình chiến thương mại có thể tiếp tục thông qua hội nghị thượng đỉnh G20 tại Florida vào tháng 12 này.
- Các cuộc bầu cử địa phương trên hòn đảo sẽ diễn ra vào tháng tới, điều này có thể ảnh hưởng đến cách chính quyền địa phương ứng phó với các tuyên bố gần đây của Bắc Kinh.
Các câu hỏi thường gặp
Mô hình "một quốc gia, hai chế độ" là gì?
Đây là một đề xuất từ Bắc Kinh, trong đó hòn đảo sẽ trở thành một phần của Trung Quốc trong khi vẫn duy trì một mức độ tự trị nhất định. Hầu hết các đảng phái chính trị địa phương hiện nay đều bác bỏ khuôn khổ này.
Tại sao Hiệp ước San Francisco lại quan trọng?
Hiệp ước này đã chấm dứt các hoạt động thù địch trong Thế chiến II nhưng không tuyên bố rõ ràng ai là chủ sở hữu của hòn đảo. Sự thiếu rõ ràng này là điểm mấu chốt gây tranh cãi trong các tranh chấp ngoại giao.
Vai trò của Hoa Kỳ trong khu vực là gì?
Hoa Kỳ đóng vai trò là bên bảo trợ an ninh thông qua luật pháp và các tuyên bố ngoại giao, mặc dù nước này không có quan hệ ngoại giao chính thức với chính quyền trên hòn đảo.
Nguồn
- 1.moderndiplomacy.euXi Jinping Says Taiwan Reunification Is Inevitable as US-China Tensions Loom Ahead of APEC
- 2.straitstimes.comTrump and Xi didn’t ‘talk much’ about Taiwan. What does that say about where it stands?
- 3.npr.orgPotential Taiwan tension sparked 'last minute' change in Trump-Xi National Archives visit
- 4.nbcnews.comChina denies Taiwan's claim it orchestrated attack on comedian who mocked Xi Jinping
- 5.udn.comAPEC前 美中忙敲定投資協議
- 6.mofcom.gov.cn亚太经合组织召开第37届外交和贸易双部长会议


