Cuộc chạy đua toàn cầu triển khai robot quân sự trên tiền tuyến

Các cường quốc toàn cầu hiện đang chạy đua để xác định xem liệu robot quân sự có thể thay thế bộ binh trong các khu vực chiến đấu đầy rủi ro hay không. Mặc dù công nghệ này vẫn đang bị cản trở bởi những hạn chế về pin và khả năng điều khiển, nhưng những phát triển gần đây tại Ukraine và Trung Quốc cho thấy một sự chuyển dịch nhanh chóng hướng tới việc sử dụng các cỗ máy lưỡng bộ (đi bằng hai chân) cho các nhiệm vụ tiền tuyến.
- Foundation Robotics đã giành được $24 triệu trong các hợp đồng nghiên cứu với quân đội Hoa Kỳ để thử nghiệm công nghệ hình người, theo theconversation.com.
- Các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 95% lượng hàng robot hình người được vận chuyển trên toàn cầu vào năm 2025, theo techrepublic.com.
- Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đã đặt mục tiêu vào tháng 9 năm 2026 là đạt được kết quả thực chiến đầu tiên được xác nhận bằng robot hình người trong vòng sáu tháng.
Tại sao các quốc gia lại đầu tư vào máy móc hình người?
Động lực chính của việc phát triển các cỗ máy lưỡng bộ là khả năng hoạt động trong môi trường được thiết kế dành riêng cho con người. Hình dáng giống người cho phép chúng di chuyển qua cầu thang, leo qua các chướng ngại vật và sử dụng các thiết bị tiêu chuẩn mà các phương tiện bánh lốp hoặc bánh xích không thể tiếp cận được. Tính linh hoạt này khiến chúng trở nên lý tưởng cho các cuộc chiến tranh đô thị phức tạp.
Việc sử dụng máy móc thay thế con người sẽ thay đổi bài toán về thương vong trong chiến đấu. Bằng cách đưa robot vào các tòa nhà nguy hiểm hoặc băng qua các bãi mìn, các quân đội có thể đạt được mục tiêu mà không phải mạo hiểm tính mạng. Khả năng này cho phép máy móc được sử dụng như những tài sản có thể hy sinh trong các cuộc xung đột cường độ cao.
Nếu việc mất một robot đồng nghĩa với việc tránh được tổn thất về sinh mạng con người, thì robot đó có thể trở thành vật hy sinh.
Dennis Hong, giáo sư tại UCLA, chia sẻ với techrepublic.com.
Những trở ngại kỹ thuật chính là gì?
Việc chế tạo một cỗ máy mô phỏng chuyển động của con người vẫn rất khó khăn và tốn kém. Không giống như bánh xe hoặc bánh xích đơn giản, chân robot có cấu trúc cơ khí phức tạp và dễ gặp lỗi. Chỉ một khớp nối bị hỏng cũng có thể khiến một robot lưỡng bộ trở nên vô dụng, trong khi một phương tiện bánh xích thường có thể tiếp tục di chuyển bất chấp những hư hại nhỏ.
Nguồn cung cấp năng lượng và liên kết điều khiển cũng đặt ra những rào cản khác. Hầu hết các robot hình người đều gặp khó khăn với thời lượng pin hạn chế, khiến chúng không phù hợp cho các nhiệm vụ kéo dài mà không được sạc thường xuyên. Ngoài ra, việc duy trì kết nối với người điều khiển là một cuộc đấu tranh không ngừng trên chiến trường.
Người điều khiển phải lựa chọn giữa hai phương pháp điều khiển khó khăn:
- Cáp quang cung cấp dữ liệu tốc độ cao và không thể bị gây nhiễu, nhưng chúng dễ bị đứt do các vụ nổ hoặc địa hình hiểm trở.
- Liên kết vô tuyến mang lại khả năng di động cao hơn và không thể bị cắt đứt vật lý, nhưng chúng rất dễ bị gây nhiễu điện tử và can thiệp sóng.
Trung Quốc đang tiếp cận chiến đấu bằng robot như thế nào?
Trung Quốc đang tận dụng nền tảng sản xuất thương mại khổng lồ của mình để đẩy nhanh các ứng dụng quân sự. Kể từ năm 2025, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã tích cực nghiên cứu cách đưa công nghệ tiên tiến từ phòng thí nghiệm ra các bãi tập thực tế. Điều này bao gồm việc nghiên cứu cách robot nhận thức và tương tác với môi trường xung quanh.
Các công ty nhà nước như Norinco đã và đang phát triển các mẫu chuyên dụng. Robot hình người Fuxi của họ được thiết kế cho các nhiệm vụ như trinh sát, tuần tra và canh gác. Thay vì dựa vào khả năng tự hành hoàn toàn, các cỗ máy này có thể được con người điều khiển từ xa để đảm bảo việc ra quyết định tốt hơn trong các nhiệm vụ.
Nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Quốc phòng Quốc gia đã mô phỏng các kịch bản mà ở đó các nhóm robot, bao gồm cả robot hình người và "chó robot", phối hợp với nhau để quét sạch các tòa nhà do đối phương chiếm giữ theo từng tầng. Điều này gợi mở về một tương lai nơi máy móc hoạt động như các tiểu đội phối hợp thay vì các đơn vị đơn lẻ.
Hoa Kỳ đang phát triển công nghệ này như thế nào?
Quân đội Hoa Kỳ đang tập trung vào quan hệ đối tác với khu vực tư nhân để thúc đẩy đổi mới. Công ty Foundation Robotics có trụ sở tại San Francisco là một nhân tố chính trong nỗ lực này. Công ty đã đảm bảo được nguồn tài trợ đáng kể để phát triển các robot Phantom Mk1 cho mục đích quốc phòng.
Theo theconversation.com, hai trong số các đơn vị Phantom Mk1 này được cho là đã trải qua thử nghiệm trong cuộc xung đột tại Ukraine. Việc thử nghiệm trong thế giới thực này cung cấp dữ liệu quan trọng về cách công nghệ hình người hoạt động trong các điều kiện chiến đấu thực tế.
Trong khi Hoa Kỳ theo đuổi các thiết kế tiên tiến này, họ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ quy mô công nghiệp của Trung Quốc. Khối lượng sản xuất robot hình người khổng lồ tại Trung Quốc cung cấp cho Bắc Kinh một hệ sinh thái cảm biến và dữ liệu khổng lồ, có thể được sử dụng để huấn luyện các hệ thống quân sự nhanh chóng hơn.
Mỗi bên nhìn nhận vai trò của robot như thế nào?
Đang có một cuộc tranh luận về việc liệu robot nên là những tác nhân độc lập hay là công cụ do con người điều khiển. Các triết lý quân sự khác nhau đưa ra các mức độ tự hành khác nhau cho những cỗ máy này.
Góc nhìn của Trung Quốc:
Các bình luận quân sự của Trung Quốc gợi ý về một sự chuyển đổi từ "hỗ trợ chiến đấu sang chiến đấu chính". Điều này bao gồm một mô hình mà con người sẽ xác nhận mục tiêu trước khi robot được phép khai hỏa, nhằm duy trì sự kiểm soát của con người (human-in-the-loop) đối với các quyết định gây chết người.
Góc nhìn của Ukraine:
Tại Ukraine, trọng tâm là tính hữu dụng tức thời. Mặc dù robot hình người là mục tiêu trong tương lai, nhưng chiến đấu hiện tại phụ thuộc nhiều vào Phương tiện mặt đất không người lái (UGV) di chuyển bằng bánh lốp hoặc bánh xích. Những cỗ máy này được sử dụng để sơ tán thương vong, công binh chiến đấu và cung cấp đạn dược cho binh sĩ.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo đối với robot chiến trường?
Lộ trình triển khai rộng rãi phụ thuộc vào việc giải quyết các vấn đề về năng lượng và độ tin cậy. Một số cột mốc và xu hướng chính sẽ định hình vài năm tới:
- Thời hạn sáu tháng: Mykhailo Fedorov đặt mục tiêu đạt được kết quả thực chiến đầu tiên của robot hình người vào đầu năm 2027.
- Thu thập dữ liệu: Một đợt mua sắm vào tháng 6 năm 2026 tại Trung Quốc đã phân bổ $300.000 dành riêng cho việc dán nhãn dữ liệu radar và camera cần thiết để huấn luyện các hệ thống hình người.
- Triển vọng dài hạn: Các chuyên gia như Malcolm Davis từ Viện Chính sách Chiến lược Úc cho rằng mặc dù chúng chưa thể hoạt động đầy đủ, nhưng những cỗ máy này có thể trở nên thực tế trong vòng 5 đến 10 năm tới.
Câu hỏi thường gặp
Robot có thực sự có thể đi bộ như con người trên chiến trường không?
Mặc dù robot lưỡng bộ có thể chạy và leo trèo, nhưng hiện tại chúng kém tin cậy hơn và tốn kém hơn để bảo trì so với các phương tiện bánh lốp hoặc bánh xích.
Robot có đang được sử dụng trong cuộc chiến Ukraine ngay lúc này không?
Có, Ukraine đang sử dụng nhiều loại phương tiện mặt đất không người lái bánh lốp hoặc bánh xích cho các nhiệm vụ như vận chuyển nhu yếu phẩm và sơ tán binh sĩ bị thương.
Ai đang dẫn đầu cuộc đua sản xuất robot hình người?
Trung Quốc hiện đang nắm giữ lợi thế lớn về sản xuất, chiếm 95% lượng hàng robot hình người được vận chuyển trên toàn cầu vào năm 2025.


