Căng thẳng biên giới gia tăng giữa Thái Lan với Campuchia và Myanmar

Vào ngày 29 tháng 10, các loạt đạn cối từ cuộc tấn công của chính quyền quân sự Myanmar đã bắn xuyên biên giới, làm bị thương ba thường dân Thái Lan, đánh dấu một giai đoạn căng thẳng leo thang liên quan đến an ninh biên giới Thái Lan - Campuchia và Myanmar. Sự cố xảy ra gần làng Mae Kon Ken thuộc tỉnh Tak, nơi các đợt pháo kích từ một chiến dịch quân sự tại làng Min Let Pan đã rơi vào lãnh thổ Thái Lan. Sự leo thang này buộc Bangkok phải cân bằng giữa phòng thủ quân sự và các mối quan hệ ngoại giao phức tạp khi giao tranh gia tăng tại bang Kayin của Myanmar.
- Theo ACLED, quân đội Thái Lan đã triển khai tiêm kích F-16 để tuần tra không phận sau các vụ tấn công bằng súng cối vào ngày 29 tháng 10.
- Theo ACLED, ít nhất 13 vụ bùng phát bạo lực xuyên biên giới đã được ghi nhận dọc theo biên giới Thái Lan-Myanmar.
- Theo ACLED, chính quyền Thái Lan đã tạm dừng giao thương qua các cửa khẩu không chính thức tại Mae Sot và Phop Phra từ ngày 30 tháng 10 đến ngày 5 tháng 11.
Tại sao xung đột lại lan sang Thái Lan?
Bạo lực bắt nguồn từ những nỗ lực của quân đội Myanmar nhằm kiểm soát các vị trí chiến lược tại bang Kayin. Làng Min Let Pan nằm ngay đối diện sông Moei, sát biên giới thị trấn thuộc tỉnh Tak của Thái Lan. Việc kiểm soát khu vực này là thiết yếu để chính quyền quân sự bảo vệ Myawaddy ở phía nam, một thị trấn lớn đối diện Thái Lan, và để bảo vệ căn cứ chiến lược Waw Lay của họ.
Các nhóm kháng chiến, cụ thể là Liên minh Quốc gia Karen/Quân đội Giải phóng Quốc gia Karen (KNU/KNLA), đang kiểm soát các vùng lãnh thổ này. Khi quân đội đẩy mạnh việc bảo vệ các tuyến tiếp tế, khoảng cách gần biên giới khiến các cuộc tấn công xuyên biên giới (dù vô tình hay cố ý) là không thể tránh khỏi. Cuộc giao tranh này ảnh hưởng trực tiếp đến các cộng đồng biên giới Thái Lan, gây thiệt hại về tài sản và thương tích cho thường dân.
Góc nhìn từ các bên
Quân đội Myanmar và các nhóm kháng chiến đưa ra những báo cáo mâu thuẫn nhau về bạo lực biên giới gần đây. Chính quyền quân sự đã tích cực tìm cách đổ lỗi cho các lực lượng đối lập về tình trạng bất ổn này.
Quân đội Myanmar đã chối bỏ trách nhiệm, cáo buộc KNU/KNLA và Lực lượng Phòng vệ Nhân dân đồng minh nổ súng vào Thái Lan nhằm kích động căng thẳng.
Theo ACLED, chính quyền quân sự cũng đã đưa ra những cảnh báo tới các quan chức và doanh nghiệp Thái Lan. Quân đội đe dọa sẽ tấn công một căn cứ do KNU kiểm soát đối diện làng Mae Sam Laep nếu hoạt động thương mại xuyên biên giới tiếp tục, cho thấy sự sẵn sàng sử dụng vũ lực chống lại bất cứ điều gì liên quan đến các đối thủ vũ trang.
Chính phủ Thái Lan có khả năng kiểm soát biên giới không?
Thái Lan đang sử dụng kết hợp các công cụ quân sự và ngoại giao để bảo vệ chủ quyền. Quân đội Thái Lan đã bắn súng cảnh cáo, triển khai thêm quân đến biên giới và sử dụng tiêm kích F-16 để tuần tra không phận. Những hành động này thể hiện phản ứng mạnh mẽ nhất của Bangkok cho đến nay trước các vụ pháo kích gần đây.
Tuy nhiên, việc quản lý biên giới trở nên phức tạp do chính phủ trung ương Myanmar không có quyền kiểm soát tuyệt đối đối với vùng biên giới của mình. Spacebar.th đưa tin rằng nhiều khu vực biên giới đang được quản lý bởi các nhóm vũ trang. Điều này có nghĩa là việc đàm phán chỉ với chính phủ trung ương tại Naypyidaw có thể không giải quyết được các xung đột cục bộ hoặc bảo vệ các nhà đầu tư tại các khu vực như mỏ vàng hoặc mỏ thạch cao.
Rủi ro đối với các doanh nghiệp Thái Lan là gì?
Các nhà đầu tư phải đối mặt với mối đe dọa kép từ bạo lực vật lý và bất ổn chính trị. Trong khi ban lãnh đạo quân đội Myanmar mời gọi đầu tư từ Thái Lan, các nhóm vũ trang địa phương lại đưa ra những cảnh báo. Spacebar.th lưu ý rằng các tài liệu liên quan đến KNU đã cảnh báo các doanh nghiệp Thái Lan không nên đầu tư theo những cách có thể làm mạnh thêm chính quyền quân sự.
Quân đội Myanmar áp dụng chiến thuật được gọi là "cắt bốn" (cutting four) để cắt đứt mối liên hệ giữa các nhóm kháng chiến và những người ủng hộ họ. Chiến lược này nhằm chặn các tuyến tiếp tế, nguồn vốn và tài nguyên. Vì KNU duy trì các căn cứ gần biên giới Thái Lan, quân đội thường coi các hoạt động kinh tế của Thái Lan tại các khu vực này là nguồn hỗ trợ tiềm năng cho phe đối lập.
Ngoại giao có thể giải quyết xung đột không?
Thái Lan đang theo đuổi chính sách "tái điều chỉnh sự tham gia", liên kết tiến trình ngoại giao với sự ổn định chính trị tại Myanmar. Bangkok tìm cách sử dụng mối quan hệ với chính quyền quân sự để khuyến khích các cuộc đàm phán hòa bình với các nhóm vũ trang sắc tộc. Tuy nhiên, hiệu quả của cách tiếp cận này bị hạn chế bởi các lựa chọn quốc tế khác của Myanmar.
Quân đội Myanmar duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc, Nga và Ấn Độ. Theo Spacebar.th, nếu ASEAN hoặc Thái Lan gây áp lực quá lớn, Myanmar có thể đơn giản là xoay trục sâu hơn về phía các cường quốc này. Điều này làm giảm khả năng thương lượng của các nước láng giềng trong khu vực và làm phức tạp hóa con đường tiến tới một giải pháp hòa bình.
Triển vọng an ninh dài hạn như thế nào?
Bên cạnh các cuộc giao tranh tức thời, tội phạm xuyên quốc gia vẫn là một mối lo ngại lớn. Các mạng lưới lừa đảo trực tuyến (scammer) đã ăn sâu dọc theo biên giới, gắn liền với các hệ thống phức tạp của chủ nghĩa tư bản xuyên biên giới và hệ thống bảo trợ. Các mạng lưới này liên quan đến nhiều nhóm quyền lực khác nhau, khiến chúng khó bị triệt phá chỉ bằng các cuộc truy quét cảnh sát thông thường.
Tình hình vẫn rất biến động. Vào ngày 27 tháng 10, người dân Mae Kon Ken và Mae Sot đã biểu tình phản đối bạo lực, yêu cầu xây dựng hầm trú ẩn và bồi thường. Chừng nào cuộc chiến giành quyền kiểm soát Myawaddy còn tiếp diễn, nguy cơ bùng phát xung đột vẫn ở mức cao. Bangkok có khả năng sẽ tiếp tục triển khai thêm quân, điều này có thể dẫn đến các cuộc đối đầu căng thẳng hơn trong một môi trường cực kỳ nhạy cảm.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Trọng tâm tức thời vẫn là an ninh tại khu vực biên giới tỉnh Tak. Chính quyền Thái Lan đã ra tín hiệu về nhu cầu duy trì sự hiện diện quân sự liên tục để ngăn chặn các cuộc xâm nhập tiếp theo. Các cộng đồng địa phương tiếp tục yêu cầu sự bảo vệ và cơ sở hạ tầng tốt hơn, chẳng hạn như hầm trú ẩn, để sống sót qua các đợt pháo kích đang diễn ra. Các kênh ngoại giao giữa quân đội Thái Lan và ban lãnh đạo Myanmar vẫn được mở, nhưng hiệu quả của các cuộc đàm phán này phụ thuộc vào việc liệu chính quyền quân sự có tôn trọng chủ quyền của các nước láng giềng hay không.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao các hoạt động quân sự của Myanmar lại ảnh hưởng đến Thái Lan?
Giao tranh tại bang Kayin của Myanmar diễn ra rất gần biên giới Thái Lan, khiến đạn cối và súng đạn rơi vào các ngôi làng của Thái Lan.
Thái Lan đã phản ứng thế nào trước bạo lực biên giới?
Quân đội Thái Lan đã triển khai tiêm kích F-16, tăng cường quân số và bắn súng cảnh cáo để bảo vệ lãnh thổ.
Việc giao thương tại biên giới có còn khả thi không?
Giao thương qua một số cửa khẩu không chính thức tại Mae Sot và Phop Phra đã bị tạm dừng sau các cuộc đụng độ gần đây.


