Các nước ASEAN+3 chuyển đổi cơ chế CMIM sang mô hình hỗ trợ tài chính kiểu IMF

Các quốc gia thành viên trong khuôn khổ ASEAN+3 đã đồng ý chuyển đổi Sáng kiến Chiang Mai Đa phương hóa (CMIM) sang mô hình tài trợ theo kiểu IMF nhằm cải thiện khả năng ứng phó khủng hoảng trong khu vực. Sự chuyển dịch này nhằm mục đích chuyển đổi các cam kết hiện có thành dự trữ ngoại hối được công nhận, giúp các quỹ khẩn cấp có thể được huy động nhanh chóng hơn trong các cú sốc tài chính. Quyết định này được đưa ra sau các cuộc họp diễn ra vào ngày 4 tháng 5 năm 2025 tại Milan, Ý.
- Theo AMRO, CMIM duy trì tổng cam kết tập thể là 240 tỷ USD để hỗ trợ các nền kinh tế thành viên.
- Các quốc gia thành viên đã đồng ý áp dụng "phương pháp góp vốn bằng tiền mặt" (paid-in capital method) để nâng cao uy tín của quỹ, theo báo cáo từ Chosun Biz.
- Cơ chế Tài trợ Nhanh (RFF) mới được thiết lập sẽ cho phép sử dụng đồng nhân dân tệ Trung Quốc và yen Nhật Bản, theo Chosun Biz.
Sáng kiến Chiang Mai Đa phương hóa là gì?
CMIM đóng vai trò như một mạng lưới an toàn tài chính cho khu vực ASEAN+3, bao gồm mười quốc gia Đông Nam Á, Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc. Đây là một thỏa thuận hoán đổi tiền tệ đa phương được thiết kế để giúp các thành viên đối mặt với tình trạng thiếu hụt ngoại tệ đột ngột. Nếu một nền kinh tế thành viên gặp khủng hoảng thanh khoản, họ có thể yêu cầu hỗ trợ bằng đồng đô la Mỹ hoặc các loại tiền tệ đủ điều kiện khác bằng cách cung cấp một lượng tương đương bằng nội tệ của mình.
Cơ chế này ra đời từ những bài học của cuộc Khủng hoảng Tài chính Châu Á 1997-1998, khi dòng vốn tháo chạy nhanh chóng đã khiến nhiều nền kinh tế trở nên dễ bị tổn thương. Ban đầu được khởi xướng dưới tên gọi Sáng kiến Chiang Mai (CMI) vào ngày 6 tháng 5 năm 2000, nó bắt đầu như một mạng lưới các thỏa thuận song phương. Sau đó, các thỏa thuận này đã được "đa phương hóa" thành một hệ thống duy nhất dựa trên các quy tắc và chính thức có hiệu lực vào ngày 24 tháng 3 năm 2010, theo AMRO.
Tại sao các thành viên lại thay đổi cách thức tài trợ cho quỹ?
Việc chuyển đổi sang "phương pháp góp vốn bằng tiền mặt" nhằm giúp CMIM hoạt động hiệu quả hơn bằng cách đảm bảo các nguồn vốn luôn "sẵn sàng ngay lập tức". Hiện tại, CMIM dựa vào các hợp đồng hoán đổi vốn phụ thuộc vào các thỏa thuận riêng lẻ giữa các thành viên khi cần tài trợ. Cấu trúc này đã gây khó khăn cho việc cung cấp hỗ trợ thực tế, và Chosun Biz báo cáo rằng chưa có trường hợp hỗ trợ tài chính thực tế nào kể từ khi CMIM ra đời vào năm 2010.
Bằng cách áp dụng mô hình tương tự như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), vốn góp bằng tiền mặt có thể được quốc tế công nhận là dự trữ ngoại hối. Sự thay đổi này tách biệt bảng cân đối kế toán của các quốc gia thành viên khỏi chính CMIM. Sự tách biệt này giúp giảm bớt gánh nặng rủi ro chính trị và rủi ro tín dụng cho các quốc gia cung cấp vốn. Nó cũng làm tăng tính chắc chắn cho các quốc gia yêu cầu vốn, vì khả năng tiếp cận nguồn vốn trở nên được đảm bảo hơn.
Cơ chế Tài trợ Nhanh mới sẽ hoạt động như thế nào?
Cơ chế Tài trợ Nhanh (RFF) là một chương trình quy mô nhỏ mới được thiết kế để giải quyết các cuộc khủng hoảng gây ra bởi các cú sốc bên ngoài đột ngột, chẳng hạn như thiên tai hoặc đại dịch. Khác với các phần khác của CMIM, RFF cung cấp hỗ trợ mà không kèm theo các điều kiện tiên quyết hay điều kiện sau hỗ trợ. Điều này cho phép phản ứng khu vực nhanh hơn nhiều khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.
Một thay đổi lớn liên quan đến các loại tiền tệ có sẵn thông qua cơ chế này. Trong khi CMIM trước đây bị giới hạn ở đồng đô la Mỹ, thỏa thuận mới sẽ mở rộng phạm vi các loại tiền tệ đủ điều kiện. Theo Chosun Biz, RFF giờ đây sẽ bao gồm các "đồng tiền tự do sử dụng" như đồng yen Nhật Bản và nhân dân tệ Trung Quốc. Bản sửa đổi thỏa thuận CMIM sẽ có hiệu lực sau khi tất cả các quốc gia thành viên ký kết.
CMIM hỗ trợ các loại khủng hoảng khác nhau như thế nào?
CMIM cung cấp ba loại hỗ trợ riêng biệt tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và tính chất của tình hình kinh tế. CMIM-SF dành cho các thành viên đang đối mặt với khó khăn về thanh khoản hoặc cán cân thanh toán. Theo AMRO, cơ chế này cung cấp quyền tiếp cận tạm thời với đồng đô la Mỹ hoặc các đồng tiền khu vực thông qua hoán đổi để giải quyết các nhu cầu tài chính tức thời.
CMIM-PL đóng vai trò là biện pháp phòng ngừa cho các thành viên đang đối mặt với những khó khăn tiềm tàng nhưng chưa đến mức khủng hoảng. Cuối cùng, RFF giải quyết các nhu cầu cấp bách từ các cú sốc ngoại sinh. Các thành viên có thể tiếp cận các nguồn lực này thông qua hai con đường: một liên kết với chương trình do IMF hỗ trợ và một con đường không yêu cầu sự tham gia của IMF. Con đường không thông qua IMF, được gọi là IDLP, mang lại sự linh hoạt và thời gian phản ứng nhanh hơn nhưng chỉ cho phép tiếp cận một phần nhỏ hạn mức hoán đổi của thành viên.
Góc nhìn từ các bên
Mặc dù các quốc gia thành viên đã đạt được sự đồng thuận về hướng đi của CMIM, việc triển khai kỹ thuật vẫn liên quan đến các quan điểm thể chế khác nhau về cách cân bằng giữa quyền tự chủ khu vực với các tiêu chuẩn quốc tế.
Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc và Ngân hàng Trung ương Malaysia hiện đang đồng chủ trì một ủy ban công tác kỹ thuật để quản lý quá trình chuyển đổi. Chosun Biz đưa tin rằng Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc Lee Chang Yong đang thúc đẩy một "cách tiếp cận từng bước", bao gồm các thỏa thuận mô hình cụ thể và tham vấn thêm với IMF để đảm bảo uy tín.
IMF cung cấp chuyên môn được sử dụng trong phần "liên kết với IMF" của CMIM. Điều này cho phép CMIM hưởng lợi từ chuyên môn thiết kế của IMF trong khi vẫn giúp bảo vệ các nguồn lực mà các thành viên khác đã cam kết. Tuy nhiên, CMIM cũng duy trì một con đường độc lập thông qua IDLP để đảm bảo khu vực có thể phản ứng nhanh chóng mà không cần chờ đợi sự phê duyệt của các tổ chức quốc tế.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Quá trình chuyển đổi sang cấu trúc tài trợ mới và việc triển khai RFF sẽ được tiến hành thông qua một số bước đã lên lịch trình. Theo Chosun Biz, các quốc gia thành viên đã đồng ý thực hiện một cuộc diễn tập mô phỏng trong năm nay để đánh giá xem cơ chế RFF mới được thiết lập có hoạt động trơn tru hay không.
Các vấn đề quản trị liên quan đến phương pháp góp vốn bằng tiền mặt hiện đang được ủy ban công tác kỹ thuật xử lý. Hướng tới các cuộc họp khu vực trong tương lai, Hàn Quốc dự kiến sẽ đăng cai Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc-Nhật Bản-Trung Quốc lần thứ 26 vào năm tới. Sau đó, Nhật Bản và Philippines sẽ đăng cai Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN+3 lần thứ 29 tại Samarkand, Uzbekistan.
Câu hỏi thường gặp
Tổng giá trị của quỹ CMIM là bao nhiêu?
Tổng quy mô các cam kết của các nền kinh tế thành viên đối với CMIM là 240 tỷ USD, theo AMRO.
CMIM có thể được sử dụng cho thiên tai không?
Có, Cơ chế Tài trợ Nhanh (RFF) được thiết kế đặc biệt để cung cấp hỗ trợ ngắn hạn cho các cuộc khủng hoảng gây ra bởi các cú sốc như thiên tai.
Những quốc gia nào thuộc khối ASEAN+3?
Nhóm này bao gồm mười quốc gia Đông Nam Á thuộc ASEAN cộng với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.


