ICJ sắp đưa ra phán quyết lịch sử về cáo buộc diệt chủng tại Myanmar

Sara Lindqvist14:00 15.11.20269 phút đọc

Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) sẽ đưa ra một phán quyết mang tính bước ngoặt vào thứ Năm, ngày 19 tháng 11, về việc liệu Myanmar có phạm tội diệt chủng đối với nhóm thiểu số Rohingya hay không. Phán quyết này tại The Hague đánh dấu một thời điểm quan trọng đối với luật pháp quốc tế, vì trước đây tòa án chưa từng tuyên bố một quốc gia phải chịu trách nhiệm về tội diệt chủng.

Theo Hürriyet Daily News, ICJ sẽ đưa ra phán quyết vào ngày 19 tháng 11 năm 2026, sau bảy năm tiến hành các thủ tục pháp lý.
Gần 750.000 người tị nạn Rohingya đã tháo chạy sang Bangladesh do các hành động quân sự, theo báo cáo của The Star.
Theo The Daily Star, hiện có hơn 1.000.000 người Rohingya đang sinh sống tại các khu định cư dành cho người tị nạn ở Bangladesh.

Cốt lõi của tranh chấp pháp lý là gì?

Vụ kiện tập trung vào các cáo buộc của Gambia rằng sự đàn áp của quân đội Myanmar đối với người Rohingya đã vi phạm Công ước Diệt chủng của Liên Hợp Quốc năm 1948. Các thẩm phán đã dành bảy năm để xác định liệu quốc gia này có hành động với "ý định tiêu diệt" cụ thể nhóm người này, dù là toàn bộ hay một phần hay không.

Một trở ngại lớn đối với các công tố viên là việc chứng minh ý định cụ thể này. Các chuyên gia pháp lý lưu ý rằng tòa án phải quyết định xem liệu các mô hình bạo lực, chẳng hạn như việc đốt phá làng mạc có hệ thống và hành quyết hàng loạt, có cấu thành một nỗ lực cố ý nhằm xóa sổ nhóm dân tộc này hay không. Các bằng chứng bao gồm những lời kể về việc binh lính cắt xẻ thân thể phụ nữ nhằm ngăn chặn khả năng sinh sản và ngăn chặn sự phát triển của nhóm này.

Tòa án cũng đang xem xét vai trò của bạo lực tình dục. Antonia Mulvey, người sáng lập tổ chức Legal Action Worldwide, đã chia sẻ với The Guardian rằng bạo lực tình dục là một thành phần quan trọng để chứng minh ý định tiêu diệt nhóm người này. Bà lưu ý rằng các cuộc tấn công diễn ra theo một mô hình nhất quán là tách biệt nam giới và phụ nữ, sau đó thực hiện bạo lực đối với dân thường.

Các bên giải thích về bạo lực như thế nào?

Hai bên đưa ra những động cơ hoàn toàn khác nhau cho các hành động của quân đội tại bang Rakhine. Gambia lập luận rằng bạo lực là một chiến dịch hủy diệt có mục tiêu, trong khi Myanmar khẳng định đó là phản ứng an ninh hợp pháp.

Quan điểm của mỗi bên:

Gambia tuyên bố rằng người Rohingya đã bị nhắm mục tiêu một cách có hệ thống để bị xóa sổ. Bộ trưởng Tư pháp Gambia Dawda Jallow đã nói với tòa án trong các phiên điều trần rằng tình hình này liên quan đến những con người thực sự đang bị nhắm tới để tiêu diệt. Theo The Daily Star, ông khẳng định vụ kiện không phải về "những vấn đề trừu tượng của luật pháp quốc tế" mà là về "những con người thực, những câu chuyện thực và một nhóm người thực sự".

Myanmar phủ nhận mọi cáo buộc diệt chủng. Theo Hürriyet Daily News, chính phủ lập luận rằng các hành động quân sự của họ nhằm vào một cuộc nổi dậy của các phiến quân sau các cuộc tấn công làm thiệt mạng hàng chục nhân viên an ninh.

Tại sao phán quyết này lại quan trọng đối với chính trị toàn cầu?

Quyết định này có sức nặng vượt xa biên giới Đông Nam Á. Các chuyên gia pháp lý đang theo dõi cách ICJ xử lý vụ việc này để dự đoán cách tòa có thể phán quyết trong vụ kiện diệt chủng đang diễn ra do Nam Phi khởi kiện Israel liên quan đến chiến dịch tại Gaza.

Cả hai tình huống đều liên quan đến một nhóm dân tộc bị một quân đội hùng mạnh nhắm mục tiêu. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị có sự khác biệt đáng kể. Trong khi cuộc khủng hoảng Rohingya nhận được các mức độ phản ứng quốc tế khác nhau, Israel vẫn duy trì sự ủng hộ ngoại giao mạnh mẽ từ Hoa Kỳ. Quyết định của ICJ sẽ cung cấp một chuẩn mực để các thẩm phán đánh giá trách nhiệm của quốc gia trong các cuộc xung đột hiện đại.

Phán quyết cũng có thể tác động đến vị thế ngoại giao của nhà lãnh đạo Myanmar, Min Aung Hlaing. Mặc dù ICJ phán quyết về trách nhiệm của quốc gia thay vì tội lỗi cá nhân, một phán quyết về tội diệt chủng sẽ làm gia tăng áp lực lên ông. Ông cũng đang bị Tòa án Hình sự Quốc tế điều tra riêng biệt về các tội ác chống lại nhân loại.

Điều này ảnh hưởng thế nào đến ban lãnh đạo Myanmar?

Min Aung Hlaing hiện đang cố gắng xây dựng lại các mối quan hệ ngoại giao sau cuộc đảo chính năm 2021. Theo The Star, ông đã được bổ nhiệm làm tổng thống dân sự vào tháng 4 sau các cuộc bầu cử mà nhiều tổ chức giám sát dân chủ đã bác bỏ.

Một kết luận về tội diệt chủng có thể làm xói mòn "chiến dịch lấy lòng" của ông nhằm giành được tính chính danh quốc tế. Wai Yan Phyo Naing, một học giả thỉnh giảng tại Academia Sinica của Đài Loan, nói với The Star rằng bất kỳ sự liên kết công khai nào với ông cũng có thể tạo ra rủi ro về chính trị và danh tiếng cho các chính phủ tuyên bố ủng hộ nhân quyền.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng tác động có thể bị hạn chế. Richard Horsey, cố vấn cấp cao về châu Á tại International Crisis Group, nói với The Star rằng các chính phủ vốn đã sẵn lòng tiếp đón Hlaing khó có thể thay đổi lộ trình của họ chỉ vì một phán quyết hướng tới quốc gia thay vì cá nhân.

Lịch sử đằng sau cuộc khủng hoảng Rohingya là gì?

Cuộc khủng hoảng là kết quả của nhiều thập kỷ phân biệt đối xử có hệ thống. Trong nhiều năm, người Rohingya đã bị tước quyền công dân tại Myanmar, dẫn đến bạo lực cộng đồng ngày càng gia tăng ở bang Rakhine phía tây.

Tình hình leo thang mạnh mẽ vào năm 2017. Sau các cuộc tấn công kiểu du kích của một nhóm phiến quân Rohingya vào mùa hè năm 2017, quân đội Myanmar đã phát động các "chiến dịch thanh lọc" quy mô lớn. Các chiến dịch này bao gồm việc đốt phá làng mạc và giết hại dân thường một cách có hệ thống, theo báo cáo của The Guardian.

Những người sống sót từ các ngôi làng như Tula Toli đã cung cấp lời khai về các vụ thảm sát, bao gồm cả việc dìm chết trẻ em và bắn giết dân thường có hệ thống. Hình ảnh vệ tinh cuối cùng đã xác nhận rằng các ngôi làng này đã bị san phẳng.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Bước tiếp theo ngay lập tức là việc Tòa án Công lý Quốc tế đưa ra phán quyết vào thứ Năm, ngày 19 tháng 11. Mặc dù ICJ không có cơ chế để thực thi các quyết định của mình, nhưng phán quyết sẽ thiết lập một tiền lệ pháp lý về trách nhiệm của quốc gia liên quan đến tội diệt chủng.

Ở cấp độ khu vực, phán quyết này trùng với cuộc họp kéo dài ba ngày của ASEAN tại Philippines. Các nhà lãnh đạo ASEAN hiện đang tranh luận về việc liệu có tiếp tục đóng băng Myanmar khỏi các hội nghị thượng đỉnh cấp cao sau cuộc đảo chính quân sự năm 2021 hay không. Phán quyết có khả năng sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia thành viên tiếp cận mối quan hệ ngoại giao với chính quyền quân sự Myanmar.

Đối với người Rohingya, phán quyết đại diện cho một khoảnh khắc được mong đợi từ lâu về sự công nhận pháp lý. Như cựu điều tra viên nhân quyền của Liên Hợp Quốc Yanghee Lee đã nói với The Guardian:

"Phán quyết của ICJ sẽ mang tính lịch sử đối với những người Rohingya sống sót và gia đình của họ trên toàn thế giới."

Cộng đồng quốc tế giờ đây phải quyết định cách phản ứng với những phát hiện của tòa án, đặc biệt khi phán quyết có thể định hình luật pháp quốc tế trong tương lai liên quan đến thanh trừng sắc tộc và bạo lực do nhà nước dẫn dắt.

Các câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt giữa ICJ và ICC là gì?
ICJ giải quyết các tranh chấp giữa các quốc gia có chủ quyền, trong khi ICC truy tố các cá nhân về các tội ác như diệt chủng hoặc tội ác chống lại nhân loại.

ICJ có thể buộc Myanmar thay đổi hành động của mình không?
ICJ không có quyền thực thi các quyết định của chính mình, nhưng các phán quyết của tòa mang sức nặng pháp lý và ngoại giao to lớn.

Tại sao Gambia lại tham gia vào một vụ kiện về Myanmar?
Gambia đưa vụ kiện ra tòa vì quốc gia này là một bên tham gia Công ước Diệt chủng của Liên Hợp Quốc năm 1948 và tìm cách buộc các quốc gia phải chịu trách nhiệm về các vi phạm hiệp ước.

Mô tả Meta SEO: Tòa án Công lý Quốc tế sẽ đưa ra phán quyết trong tuần này về việc liệu Myanmar có phạm tội diệt chủng đối với người Rohingya hay không, một quyết định mang tính bước ngoặt đối với luật pháp quốc tế.

URL Slug: icj-myanmar-rohingya-genocide-verdict-2026

Nguồn

Đọc thêm →

Bài viết liên quan

Drones & Defense Tech

GA-EMS sẽ sản xuất các linh kiện siêu thanh quan trọng cho quân đội Mỹ

Leidos đã lựa chọn General Atomics Electromagnetic Systems (GA-EMS) để sản xuất các phần cứng quan trọng cho các thành phần siêu thanh được sử dụng trong các hệ thống vũ khí của quân đội Hoa Kỳ. Hợp đồng thầu phụ kéo dài nhiều năm này, được công bố vào tháng 11 năm 2026, nhằm mục đích đẩy nhanh việc bàn giao các khả năng tấn công tầm xa cho cả Lục quân và Hải quân. Thỏa thuận này kéo dài đến năm 2031. GA-EMS sẽ sản xuất các bộ phận gia công chính xác và các cụm dây cáp cho Thân lướt siêu thanh dùng chung (CHGB), theo Naval Today . Hợp đồng thầu phụ này hỗ trợ chương trình Dark Eagle của Lục quân và chương trình Conventional Prompt Strike của Hải quân, theo báo cáo từ The Defense Post . GA-EMS trước đó đã cung cấp phần cứng và dây cáp cho một thử nghiệm bay CHGB được thực hiện vào năm 2020, theo Naval Today . GA-EMS sẽ sản xuất những bộ phận cụ thể nào? Công ty sẽ sản xuất các bộ phận kim loại được gia công chính xác, các cấu trúc phụ và các cụm dây cáp chuyên dụng. Những thành phần này đóng vai trò thiết yếu để Thân lướt siêu thanh dùng chung (CHGB) có thể hoạt động trong quá trình bay ở tốc độ cao. Quy trình sản xuất bao gồm các bước kiểm tra và giám sát nghiêm ngặt để đảm bảo mọi bộ phận đều đáp ứng các thông số thiết kế khắt khe. Theo Naval Today , công việc bao gồm các cụm dây cáp cho Mô-đun điều khiển cánh lái (Elevon Control Module). GA-EMS sẽ sử dụng lực lượng lao động hiện có và các thiết bị gia công chuyên dụng để hoàn thành các nhiệm vụ này. Cách tiếp cận này cho phép công ty duy trì mức độ chính xác và tính lặp lại cao trong suốt chu kỳ sản xuất. Việc sản xuất sẽ tận dụng các cơ sở hiện có đã được trang bị cho các nhiệm vụ phức tạp như vậy. The Defense Post lưu ý rằng công ty sẽ tận dụng kinh nghiệm trước đây để đáp ứng các yêu cầu của thỏa thuận mới này. Sự liên tục này nhằm giảm thiểu sai sót trong quá trình sản xuất các phần cứng nhạy cảm. Hợp đồng này mang lại lợi ích gì cho quân đội Hoa Kỳ? Hợp đồng thầu phụ này giúp tinh giản quá trình phát triển các khả năng siêu thanh bằng cách kết hợp nghiên cứu, phát triển và sản xuất dưới một hợp đồng duy nhất. Nó tích hợp cụ thể các chương trình CHGB và Hệ thống bảo vệ nhiệt. Sự tích hợp này giúp quân đội đẩy nhanh việc bàn giao các loại vũ khí có thể tấn công các mục tiêu ở tốc độ cực cao. Phần cứng được sản xuất sẽ hỗ trợ hai chương trình quân sự lớn. Thứ nhất, nó hỗ trợ chương trình Dark Eagle của Lục quân, vốn là một ưu tiên hiện đại hóa. Thứ hai, nó hỗ trợ chương trình Conventional Prompt Strike của Hải quân, theo Naval Today . Các chương trình này cung cấp các lựa chọn tấn công tầm xa từ cả môi trường trên đất liền và trên biển. Bằng cách sử dụng chung một thân lướt, Lục quân và Hải quân có thể giảm bớt sự phức tạp. Lục quân dự định phóng Dark Eagle từ các nền tảng mặt đất di động. Trong khi đó, The Defense Post đưa tin Hải quân đang phát triển các khả năng để phóng những vũ khí này từ tàu chiến và tàu ngầm. Vũ khí siêu thanh là gì? Vũ khí siêu thanh là các loại khí tài tiên tiến được thiết kế để di chuyển với tốc độ ít nhất là Mach 5 . Tốc độ này cho phép chúng tấn công các mục tiêu ở tầm xa với vận tốc cực lớn. Chúng rất khó bị đánh chặn do tốc độ và đặc tính bay đặc thù. Trong các hệ thống này, một bộ phận đẩy (booster) thường sẽ tăng tốc vũ khí trước khi thân lướt tách ra. Sau khi tách ra, thân lướt sẽ bay về phía mục tiêu dự định. Cơ chế này là trọng tâm trong hoạt động của Thân lướt siêu thanh dùng chung (CHGB) được đề cập trong hợp đồng thầu phụ gần đây. Hoa Kỳ đang theo đuổi nhiều công nghệ siêu thanh khác nhau ở các quân chủng khác nhau. Không quân đang nghiên cứu Tên lửa hành trình tấn công siêu thanh (HACM), một loại vũ khí phóng từ trên không, chạy bằng động cơ scramjet. Tên lửa này được thiết kế để cung cấp các lựa chọn tấn công tầm xa cho máy bay chiến đấu F-15E, theo The Defense Post . Ai tham gia vào các chương trình này? Leidos là nhà thầu chính đã lựa chọn GA-EMS để thực hiện công việc sản xuất. GA-EMS là chuyên gia về các hệ thống điện từ và sản xuất chính xác. Công ty có lịch sử làm việc trên các cụm lắp ráp nguyên mẫu cho các thử nghiệm bay siêu thanh cụ thể này. Ban lãnh đạo tại GA-EMS đã bày tỏ sự tin tưởng vào tính chất dài hạn của mối quan hệ hợp tác này. Scott Forney, chủ tịch của GA-EMS, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của thỏa thuận đối với an ninh quốc gia. Mike Rucker, phó chủ tịch phụ trách các Chương trình Vũ khí của GA-EMS, nhấn mạnh tầm quan trọng của tính liên tục về điện và cơ khí. Các đơn vị khác cũng đang hoạt động tích cực trong lĩnh vực siêu thanh. Ví dụ, một công ty tên là Castelion đang phát triển Blackbeard, một loại vũ khí siêu thanh phóng từ trên không. Vào tháng 9, Hải quân đã trao một đơn đặt hàng giao hàng sản xuất cho Blackbeard trị giá lên tới $200 triệu , theo The Defense Post . Lịch sử của công nghệ này như thế nào? Việc phát triển Thân lướt siêu thanh dùng chung (CHGB) đã tiến triển qua nhiều giai đoạn thử nghiệm và chế tạo nguyên mẫu. Một cột mốc quan trọng đã diễn ra vào năm 2020 khi GA-EMS cung cấp thành công phần cứng và dây cáp cho một thử nghiệm bay. Thử nghiệm này đã chứng minh tính khả thi của các cụm lắp ráp do công ty sản xuất. Hợp đồng hiện tại đại diện cho một bước chuyển từ chế tạo nguyên mẫu sang sản xuất duy trì. Trong khi thử nghiệm năm 2020 tập trung vào phần cứng thử nghiệm, hợp đồng thầu phụ mới kéo dài đến năm 2031 tập trung vào sản xuất linh kiện quy mô lớn. Sự chuyển đổi này là cần thiết để đưa những vũ khí này từ phòng thí nghiệm vào phục vụ quân sự thực tế. Quân đội Hoa Kỳ đã ưu tiên các loại vũ khí này để duy trì lợi thế công nghệ. Sự tập trung của Lục quân vào chương trình Dark Eagle và sự tập trung của Hải quân vào Conventional Prompt Strike cho thấy một nỗ lực phối hợp. Cả hai quân chủng đều đang làm việc để đảm bảo họ có thể tấn công các mục tiêu từ nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm đất liền, trên biển và trên không. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Công việc sản xuất theo hợp đồng thầu phụ này sẽ tiếp tục cho đến năm 2031. Trong giai đoạn này, GA-EMS sẽ tập trung vào việc mở rộng quy mô sản xuất các bộ phận gia công chính xác và các cụm dây cáp. Mốc thời gian này đảm bảo nguồn cung linh kiện ổn định cho quá trình phát triển CHGB đang diễn ra. Quân đội sẽ tiếp tục tích hợp các thành phần này vào các chương trình Dark Eagle và Conventional Prompt Strike. Khi Lục quân và Hải quân hoàn thiện các nền tảng phóng của họ, nhu cầu về các bộ phận siêu thanh này dự kiến sẽ vẫn ở mức cao. Việc triển khai thành công các khả năng này phụ thuộc vào độ chính xác và tính lặp lại của quy trình sản xuất mà ban lãnh đạo GA-EMS đã mô tả. Bối cảnh siêu thanh rộng lớn hơn cũng sẽ tiếp tục phát triển. Với việc Hải quân đã tiến tới các đơn đặt hàng sản xuất cho các vũ khí như Blackbeard, sự cạnh tranh và phát triển giữa tất cả các quân chủng đang được đẩy nhanh. Trọng tâm vẫn là đạt được các khả năng tấn công tầm xa, đáng tin cậy cho các nhiệm vụ an ninh quốc gia. Các câu hỏi thường gặp Thân lướt siêu thanh dùng chung (CHGB) là gì? Đó là một thành phần dùng chung được cả Lục quân và Hải quân Hoa Kỳ sử dụng cho các chương trình vũ khí siêu thanh của họ. Nó cho phép cả hai quân chủng sử dụng cùng một công nghệ nền tảng cho các cuộc tấn công tầm xa. Vũ khí siêu thanh nhanh đến mức nào? Vũ khí siêu thanh di chuyển với tốc độ ít nhất là Mach 5. Điều này có nghĩa là chúng di chuyển với tốc độ gấp năm lần tốc độ âm thanh. Những quân chủng nào sử dụng các loại vũ khí này? Lục quân, Hải quân và Không quân Hoa Kỳ đều đang phát triển các loại vũ khí siêu thanh khác nhau. Lục quân sử dụng các nền tảng mặt đất, Hải quân sử dụng tàu chiến và tàu ngầm, còn Không quân sử dụng máy bay.

Marcus Hale·16:00 14.11.2026

China & Taiwan

Hội nghị Thượng đỉnh AI quy mô lớn tại Shanghai: Tập trung vào phần cứng và quản trị toàn cầu

Nhiệt độ, Phần cứng và Địa chính trị: Bên trong Hội nghị AI đầy kịch tính tại Thượng Hải Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) năm 2026 tại Thượng Hải đã trở thành nơi không chỉ trình diễn các thuật toán và chip tiên tiến, mà còn là minh chứng cho nỗ lực của Trung Quốc trong việc tái định hình quản trị AI toàn cầu giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt với Hoa Kỳ. Từ những sảnh triển lãm quy mô kỷ lục đến những đột phá về công nghệ phần cứng được công bố dưới cái nóng oi ả của mùa hè, sự kiện này làm nổi bật cách mà phần cứng AI, năng lực tính toán và việc thiết lập các quy tắc quốc tế đang trở thành trọng tâm trong chiến lược công nghệ của Trung Quốc. Quy mô kỷ lục và sự tập trung vào năng lực tính toán Diễn ra từ ngày 17 đến 20 tháng 7, kỳ WAIC thứ chín trải rộng hơn 100.000 mét vuông không gian triển lãm tại bốn sảnh và ba địa điểm ở Thượng Hải, quy mô lớn nhất trong lịch sử hội nghị. Các nhà tổ chức cho biết có hơn 1.100 doanh nghiệp đang trưng bày hơn 3.000 công nghệ, với hơn 300 sản phẩm AI lần đầu tiên ra mắt toàn cầu, khẳng định vai trò của sự kiện như một bệ phóng cho phần cứng và phần mềm mới. Hội nghị được cấu trúc xoay quanh hai trục chính: tính toán thông minh (intelligent computing) , tập trung vào cơ sở hạ tầng AI và chip, và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) , tập trung vào robot và các thiết bị tích hợp AI. Mỗi trục đã thu hút hơn 200 công ty, đánh dấu sự chuyển dịch từ đổi mới thuật toán thuần túy sang các nền tảng tính toán quy mô lớn, đáng tin cậy và triển khai trong thế giới thực. Phần cứng nội địa trở thành tâm điểm Chủ đề trung tâm tại WAIC 2026 là cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán mạnh mẽ tại quê nhà nhằm đối phó với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Hoa Kỳ. Các nhà phân tích ngành tại hội nghị mô tả chip nội địa của Trung Quốc đang vượt qua điểm uốn, từ chỗ chỉ dừng lại ở mức "có thể sử dụng" sang mức "khả năng sử dụng cao", phản ánh sự tiến bộ nhanh chóng về hiệu suất, hiệu quả lập lịch và sự trưởng thành của hệ sinh thái. Trong số các triển lãm phần cứng nổi bật nhất là Atlas 950 Super Node của Huawei, được giới thiệu là một trong những nền tảng tính toán AI lớn nhất ngành và là biểu tượng cho nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các linh kiện nước ngoài. Hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ khối lượng công việc huấn luyện khổng lồ cho các mô hình lớn, làm nổi bật cách các cụm tính toán, thay vì các chip riêng lẻ, đang trở thành tiêu chuẩn cho năng lực AI quốc gia. Các màn ra mắt khác bao gồm chip 3D tính toán gần bộ nhớ (near-memory computing) và các thiết kế bộ tăng tốc mới nhằm cải thiện hiệu suất năng lượng và thông lượng cho các tác vụ AI. Những đổi mới này đề cập đến một vấn đề "nhiệt độ" rộng lớn hơn đang bao trùm ngành: khi các mô hình ngày càng lớn hơn và các trung tâm dữ liệu ngày càng dày đặc hơn, việc quản lý nhiệt và tiêu thụ điện năng trở thành những rào cản quan trọng đối với việc mở rộng AI, đặc biệt là trong những tháng hè nóng nực của Trung Quốc. Các đơn vị triển lãm tại WAIC đã trình diễn các giải pháp làm mát và tối ưu hóa ở cấp độ kiến trúc như một phần của nỗ lực quản lý các giới hạn vật lý của phần cứng AI. Các mô hình khổng lồ, Agent và phần cứng đứng sau chúng Về phía phần mềm, các công ty Trung Quốc đang tận dụng WAIC để trình diễn các mô hình tiên phong phụ thuộc nặng nề vào năng lực tính toán nội địa. Mô hình lớn đa phương thức M3 của MiniMax, được tiết lộ là một mô hình nền tảng mã nguồn mở, được báo cáo là sở hữu khoảng 2,8 nghìn tỷ tham số và hỗ trợ cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1.000.000 token bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh và video. Những thông số kỹ thuật này xếp nó vào nhóm các mô hình mã nguồn mở lớn nhất tại Trung Quốc và nhấn mạnh bản chất thâm dụng tính toán của nghiên cứu AI hiện nay. Hội nghị cũng làm nổi bật sự phát triển nhanh chóng của AI agent (tác nhân AI) —các hệ thống có khả năng thực hiện nhiệm vụ và giao dịch thay vì chỉ đơn thuần là trò chuyện. Một "Hệ điều hành Agent" mới có tên Jieyue được quảng bá là hệ điều hành agent đầy đủ đầu tiên của ngành, nhằm đưa các agent từ các bản demo thử nghiệm thành các công cụ năng suất hàng ngày. Song song đó, các đơn vị triển lãm cũng giới thiệu cái mà họ mô tả là chiếc điện thoại thông minh tích hợp AI agent đầu tiên trên thế giới, tích hợp khả năng agent ở cấp độ thiết bị và gợi mở về một tương lai nơi các thiết bị đầu cuối được xây dựng lại xung quanh các hệ điều hành thuần AI (AI-native). Những tiến bộ phần mềm này củng cố tầm quan trọng chiến lược của cơ sở hạ tầng tính toán đáng tin cậy. Các bình luận tại hội nghị nhấn mạnh rằng sự cạnh tranh đang chuyển dịch từ quy mô thô—như tổng số FLOPS hoặc số lượng GPU—sang hiệu suất đầu cuối (end-to-end), hiệu quả lập lịch và khả năng tích hợp với các quy trình công nghiệp. Các phiên thảo luận tại WAIC liên tục nhấn mạnh rằng những cải tiến trong việc tận dụng và điều phối phần cứng có thể tạo ra tác động tương đương với các đột phá về thuật toán. Trí tuệ hiện thân: Robot rời khỏi phòng thí nghiệm Trục chính thứ hai, trí tuệ hiện thân, trình diễn các robot hình người, bàn tay linh hoạt và các hệ thống vật lý khác được thiết kế để đưa AI ra khỏi trung tâm dữ liệu và vào các nhà máy, hộ gia đình và không gian công cộng. Các hiện vật bao gồm nhiều nền tảng robot hình người và cánh tay robot phục vụ cho hậu cần, sản xuất và các nhiệm vụ dịch vụ, phản ánh tham vọng của Trung Quốc trong việc tích hợp sâu AI vào nền tảng công nghiệp của mình. Các nhà tổ chức hội nghị cho biết WAIC đã thúc đẩy 57 kịch bản ứng dụng lớn, với các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt tổng cộng 16,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,2 tỷ USD), minh chứng cho nỗ lực chuyển đổi các nguyên mẫu nghiên cứu thành các triển khai thương mại. Các kịch bản đó trải dài từ sản xuất thông minh và hậu cần tự hành đến quản lý đô thị và chăm sóc sức khỏe, nơi trí tuệ hiện thân được kỳ vọng sẽ bổ trợ, thay vì thay thế, con người. Nỗ lực của Tập Cận Bình nhằm định hình quản trị AI toàn cầu Vượt ra ngoài các màn trình diễn kỹ thuật, WAIC 2026 đang được Bắc Kinh sử dụng như một nền tảng để thúc đẩy một cấu trúc quản trị AI toàn cầu mới. Trong bài phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi các quốc gia nắm bắt cái mà ông gọi là "cơ hội lịch sử" của AI mã nguồn mở, đồng thời cảnh báo rằng việc tiếp cận công nghệ không bình đẳng có thể tạo ra "những bất công lịch sử mới." Ông định vị Trung Quốc là quốc gia ủng hộ việc tăng cường khả năng tiếp cận AI cho các nước đang phát triển và lập luận rằng các quy tắc cho AI không nên bị chi phối bởi một quốc gia duy nhất. Bài phát biểu của ông Tập diễn ra cùng thời điểm với việc chính thức thành lập Tổ chức Thế giới về Hợp tác trong Trí tuệ Nhân tạo (WAICO) , một cơ quan liên chính phủ có trụ sở tại Thượng Hải. Theo các báo cáo chính thức, 29 quốc gia sáng lập—bao gồm Brazil, Nga, Pakistan và Indonesia—cùng với 10 quốc gia châu Phi và 12 quốc gia châu Á đã ký kết thành lập WAICO như một cơ chế nhằm đảm bảo quản trị AI toàn cầu "công bằng và vô tư." Trung Quốc cũng cam kết cung cấp 5.000 suất đào tạo AI cho các nước đang phát triển thông qua WAICO và các sáng kiến liên quan, định vị tổ chức mới này như một phương tiện để xây dựng năng lực cho các nước phương Nam (Global South). Truyền thông và các quan chức Trung Quốc mô tả động thái này là một "tín hiệu mới" về sự cởi mở và hợp tác, ngay cả khi nó ngầm thách thức các diễn đàn và các cơ quan thiết lập tiêu chuẩn do phương Tây dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Địa chính trị, rủi ro cao và các tầm nhìn đối lập Các yếu tố địa chính trị bao quanh WAIC là không thể nhầm lẫn. Bằng cách kết hợp các màn trình diễn phần cứng khổng lồ với một cơ quan quản trị đa phương mới, Bắc Kinh đang phát đi tín hiệu rằng việc kiểm soát cơ sở hạ tầng và các tiêu chuẩn AI là những ưu tiên chiến lược tương đương với chính sách viễn thông và bán dẫn. Sự nhấn mạnh của ông Tập vào các mô hình mã nguồn mở và năng lực tính toán dễ tiếp cận có khả năng sẽ được Washington và các thủ đô khác diễn giải vừa là một nỗ lực thực sự nhằm mở rộng sự tham gia, vừa là một thách thức đối với ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong việc thiết lập các quy chuẩn. Đồng thời, các con số thương mại của hội nghị cũng nhấn mạnh các rủi ro kinh tế. Các thỏa thuận hợp tác dự kiến đạt 16,2 tỷ nhân dân tệ và hàng chục dự án ứng dụng quy mô lớn cho thấy WAIC đang phát triển từ một sự kiện trình diễn thành một thị trường lớn và một sân khấu chính sách cho các tham vọng AI của Trung Quốc. Đối với các nhà đầu tư, đối tác và đối thủ quốc tế, sự hội tụ của các trung tâm dữ liệu thâm dụng nhiệt, phần cứng nội địa tiến bộ nhanh chóng và các tổ chức toàn cầu mới được đề xuất khiến Hội nghị AI Thế giới tại Thượng Hải trở thành tâm điểm để theo dõi cách giai đoạn tiếp theo của cuộc đua AI sẽ được định đoạt.

Sara Lindqvist·11:09 22.07.2026

Drones & Defense Tech

Phân tích năng lực tàu lặn không người lái và thiết kế tàu mẹ mới của China

Bắc Kinh đang nhanh chóng thúc đẩy công nghệ hàng hải của mình, dẫn đến một sự thay đổi toàn cầu trong cách các quốc gia tiếp cận năng lực máy bay không người lái dưới nước của Trung Quốc tính đến cuối năm 2026. Việc phát triển các tàu hỗ trợ khổng lồ và các hệ thống tự hành đang chuyển dịch cuộc cạnh tranh từ các con tàu riêng lẻ sang khả năng triển khai, bảo trì và thu hồi các hạm đội lớn tài sản không người lái ở các vùng nước xa xôi. Trung Quốc có đang xây dựng một tàu mẹ drone khổng lồ không? Hình ảnh vệ tinh và thiết kế tàu cho thấy Trung Quốc đang đóng một con tàu chuyên dụng để triển khai và quản lý các hạm đội lớn phương tiện dưới nước không người lái (UUV). Con tàu này sẽ đóng vai trò như một căn cứ di động, cho phép các hệ thống tự hành hoạt động xa các cảng quê nhà mà không cần sự can thiệp liên tục của con người. Vào đầu tháng 9 năm 2026, các hình ảnh xuất hiện trực tuyến cho thấy một con tàu đang được xây dựng trong một ụ nổi lớp 1.115 foot, theo Slashgear . Con tàu dài khoảng 656 foot với chiều rộng thân tàu là 98 foot. Các quan sát viên lưu ý cấu trúc boong nhiều tầng với các đường dốc tương tự như tàu chở ô tô và một nhà chứa lớn có khả năng chứa bốn Phương tiện dưới nước không người lái siêu lớn (XLUUVs). Các XLUUV này là một danh mục drone dưới nước đang phát triển, thường có chiều dài từ 20 đến 82 foot. Trung Quốc được cho là đã trình làng hai chiếc XLUUV hoạt động tại cuộc Diễu binh Chiến thắng năm 2025, với chiều dài từ 59 đến 66 foot, và được cho là đã thử nghiệm các mẫu có chiều dài gấp đôi, Slashgear đưa tin. Các hệ thống dưới nước của Trung Quốc so với phương Tây như thế nào? Trong khi Trung Quốc tập trung vào việc triển khai quy mô lớn thông qua các tàu mẹ, Hoa Kỳ và Australia lại theo đuổi các con đường công nghệ khác nhau. Cuộc cạnh tranh được chia thành năng lực công nghiệp của Trung Quốc đối với các hạm đội tự hành khổng lồ và sự tập trung của phương Tây vào các khả năng thực hiện nhiệm vụ chuyên biệt và các liên minh tích hợp. Hoa Kỳ đã chứng minh được các khả năng chuyên biệt cao cấp. Theo 24Ore NextMed , phương tiện Orca đã hoàn thành chuyến hành trình hơn 1.000 hải lý vào tháng 7 năm 2026. Ngoài ra, hệ thống Yellow Moray đã được triển khai trong ba nhiệm vụ ngoài khơi Na Uy vào năm 2025, được phóng từ ống phóng ngư lôi của tàu USS Delaware mà không cần thợ lặn. Australia đang đầu tư mạnh mẽ vào các hệ thống tự hành của riêng mình thông qua chương trình Ghost Shark. Hợp đồng này, trị giá 1,7 tỷ đô la Australia, đã được công bố vào tháng 9 năm 2025 và bao gồm việc sản xuất, bảo trì và phát triển trong năm năm, theo 24Ore NextMed . Mặc dù Ghost Shark là một tài sản lớn, nhưng công nghệ của nó bao gồm sự kết hợp giữa các thành phần của Mỹ và Australia, với thiết kế có nguồn gốc từ công ty Anduril của Hoa Kỳ. Giá trị chiến lược của những drone này là gì? Drone dưới nước cung cấp một cách để tiến hành giám sát, rải mìn hoặc thực hiện các cuộc tấn công trong khi giảm thiểu rủi ro cho thủy thủ đoàn. Chúng cho phép các quốc gia phô trương sức mạnh vào các khu vực tranh chấp và bảo vệ cơ sở hạ tầng dưới biển quan trọng như cáp kỹ thuật số và đường ống năng lượng. Lợi thế của Trung Quốc có thể nằm ở khả năng hỗ trợ các drone này trong dài hạn. Theo 24Ore NextMed , Trung Quốc có kinh nghiệm sâu rộng trong nghiên cứu đại dương và các hoạt động dưới biển sâu. Xưởng đóng tàu Quốc tế Quảng Châu đã đóng tàu nghiên cứu Tansuo San Hao, và phần lớn đội tàu nghiên cứu của Trung Quốc đã được trang bị các phòng thí nghiệm chuyên dụng và thiết bị thám hiểm đáy biển. Sự thay đổi trong chiến tranh hải quân không chỉ nằm ở bản thân các drone. Sức mạnh hàng hải trong tương lai phụ thuộc vào khả năng quản lý cảm biến, tải trọng nhiệm vụ, phần mềm và cơ sở hạ tầng thu hồi. Mục tiêu là tạo ra một vòng lặp khép kín nơi các drone có thể được triển khai, sử dụng, thu hồi và bảo dưỡng gần bờ biển của kẻ thù. Các quốc gia khác nhau tiếp cận công nghệ này như thế nào? Bối cảnh toàn cầu đang tràn ngập các dự án chuyên biệt khác nhau. Trong khi Trung Quốc xây dựng các khái niệm tàu mẹ quy mô lớn, các quốc gia khác đang phát triển các nền tảng không người lái cụ thể cho các vai trò chiến thuật khác nhau. Theo Sohu , danh sách toàn cầu hiện tại bao gồm: Hoa Kỳ: Razorback và các giải pháp từ Boeing và Lockheed Martin. Vương quốc Anh: The Whale. Pháp: The Ocean Explorer từ Naval Group. Nga: Poseidon chạy bằng năng lượng hạt nhân. Australia: Ghost Shark. Sự phát triển trong nước của Trung Quốc được dẫn dắt bởi các tổ chức như Viện Tự động hóa Thẩm Dương và Đại học Kỹ thuật Cáp Nhĩ Tân. Các nhóm này đã sản xuất dòng AUV Qianlong và các phương tiện thám hiểm đáy biển Haidou. HSU001, được trình diễn trong một cuộc diễu binh năm 2019, được coi rộng rãi là một XLUUV kiểu trinh sát, Sohu đưa tin. Góc nhìn của mỗi bên Cuộc tranh luận về những phát triển này tập trung vào việc liệu lợi thế nằm ở kích thước của drone hay ở cơ sở hạ tầng hỗ trợ nó. Các quan sát viên phương Tây thường tập trung vào sự tinh vi về kỹ thuật của từng đơn vị, trong khi các nhà phân tích nhìn vào khả năng sản xuất hàng loạt và triển khai của Trung Quốc. Các nhà phân tích phương Tây, như được báo cáo bởi Slashgear , cho rằng tàu mẹ tiềm năng của Trung Quốc có thể định hình lại chiến tranh hải quân bằng cách cho phép các hoạt động triển khai tiền phương dài hạn của các hạm đội không người lái lớn. Mặt khác, liên minh AUKUS nhấn mạnh vào việc chia sẻ công nghệ thay vì các phần cứng giống hệt nhau. Vào ngày 19 tháng 10 năm 2026, Pat Conroy, Bộ trưởng Công nghiệp Quốc phòng Australia, tuyên bố: "Sự hợp tác dưới nước trong khuôn khổ AUKUS hiện đang tập trung vào các cảm biến và tải trọng chung, để việc lựa chọn nền tảng cho từng đối tác riêng biệt." Cách tiếp cận này nhằm chia sẻ các công nghệ thiết yếu để giảm chi phí mà không buộc tất cả các đối tác phải sử dụng cùng một loại phương tiện, theo 24Ore NextMed . Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Cuộc đua giành ưu thế dưới nước sẽ được xác định bởi các cột mốc công nghiệp và sự tích hợp công nghệ sắp tới. Các quốc gia đang chuyển từ giai đoạn thiết kế sang sản xuất dài hạn và xây dựng liên minh. Chương trình Ghost Shark ở Australia sẽ tiếp tục chu kỳ sản xuất và phát triển năm năm sau khi được khởi động vào năm 2025. Các đối tác AUKUS sẽ tiếp tục làm việc để tích hợp các cảm biến và tải trọng chung nhằm giảm chi phí thiết kế. Việc tiếp tục giám sát hoạt động của các xưởng đóng tàu Trung Quốc sẽ cung cấp thêm sự rõ ràng về khả năng của con tàu 656 foot mới. Câu hỏi thường gặp XLUUV là gì? Phương tiện dưới nước không người lái siêu lớn là một loại tàu ngầm tự hành, thường dài từ 20 đến 82 foot, được sử dụng cho các nhiệm vụ như giám sát hoặc rải mìn. Tại sao tàu mẹ lại quan trọng đối với drone dưới nước? Tàu mẹ cho phép các drone được vận chuyển, phóng và thu hồi xa các căn cứ quê nhà, điều này giúp mở rộng phạm vi hoạt động và cho phép bảo trì liên tục. Hoa Kỳ có đang tụt hậu trong công nghệ drone dưới nước không? Hoa Kỳ đang theo đuổi các hệ thống chuyên biệt cao cấp như Orca và Yellow Moray, trong khi liên minh AUKUS đang nỗ lực tích hợp các công nghệ này với các đối tác như Australia.

Marcus Hale·14:55 23.10.2026